Karbon Vergisine Karşı Kenevir Hamlesi: İhracatçılar İçin Sınırda Yeni Rekabet Avantajı

DOÇ. DR. ŞENAY BALBAY: “Kenevir Yönetmeliği, Türkiye’nin Avrupa pazarındaki yeşil ve dijital uyum mührüdür.”

31 Ocak 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan “Kenevir Yetiştiriciliği ve Kontrolüne Dair Yönetmelik”, Türkiye’nin küresel ticaretteki konumunu güçlendiren stratejik bir adım olarak öne çıkıyor. Doç. Dr. Şenay Balbay, tıbbi kenevirden farklı olarak düzenlenen endüstriyel kenevir mevzuatını yalnızca bir tarım politikası değil; Avrupa Yeşil Mutabakatı, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ve Dijital Ürün Pasaportu (DPP) kriterlerine uyum açısından kritik bir sanayi dönüşümü olarak değerlendiriyor.

Yeşil Dönüşümün Güçlü Karbon Yutağı: Endüstriyel Kenevir

Endüstriyel kenevir, tek bir üretim döngüsünde hektar başına yaklaşık 10 ton CO₂ emilimi sağlayarak dikkat çekiyor. Ormanlara kıyasla dört kata varan karbon tutma kapasitesine sahip olan bu bitki, sürdürülebilir üretim açısından önemli bir avantaj sunuyor.

Doç. Dr. Şenay Balbay, endüstriyel kenevirin pamuk ve keten gibi alternatiflere göre çok daha düşük su ve gübre ihtiyacıyla üretilebildiğini vurgulayarak şu değerlendirmede bulunuyor:

“Kenevir, sanayinin karbon ayak izini azaltmak için en maliyet etkin ve çevre dostu hammaddelerden biridir. Negatif emisyon özelliği sayesinde kenevir bazlı girdiler kullanan ihracatçılar, çevresel sürdürülebilirlik hedeflerine daha hızlı ulaşırken küresel pazarda rekabet avantajı elde edecektir. Ayrıca inşaat, biyokompozit, polimerik kompozit ve kağıt sektörlerinde yüksek performans sunan bu ürünler, düşük çevresel etkileri sayesinde Dijital Ürün Pasaportu kapsamında rakiplerine karşı öne çıkacaktır.”

SKDM Kapsamında Karbon Vergisi Yükünün Dengelenmesi

Avrupa Birliği’ne ihracatta karbon maliyetlerinin giderek arttığı bir dönemde, endüstriyel kenevir finansal bir dengeleme aracı olarak öne çıkıyor. Balbay, kenevir üretiminin Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) ve SKDM üzerindeki etkisine dikkat çekerek şunları ifade ediyor:

“Demir-çelik, tekstil, polimer ve çimento gibi karbon yoğun sektörlerde ortaya çıkacak karbon vergisi yükümlülükleri, kenevir tarımıyla elde edilen karbon kredileri sayesinde telafi edilebilir. Amasya’dan Zonguldak’a uzanan 21 stratejik ilde gerçekleştirilecek kontrollü üretim, küresel markaların talep ettiği düşük karbonlu ham madde ihtiyacına güçlü bir yanıt sunacaktır.”

Dijital Ürün Pasaportu İçin Şeffaf ve Entegre Veri Altyapısı

Yeni yönetmeliğin getirdiği denetim ve kayıt mekanizmaları, Avrupa Birliği’nin zorunlu tuttuğu Dijital Ürün Pasaportu sistemleriyle tam uyum sağlıyor. Doç. Dr. Şenay Balbay’a göre Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesindeki; Çiftçi Kayıt Sistemi, Gübre Takip Sistemi, E-Reçete, Üretici Kayıt Defteri ve zorunlu laboratuvar analizleri, tohumdan nihai ürüne kadar izlenebilirliği garanti altına alıyor.

Bu dijital altyapı, ürünlerin çevresel etkilerini ve teknik özelliklerini kayıt altına alarak ihracat süreçlerinde hız ve güvenilirlik sağlıyor.

Türkiye İçin Stratejik İhracat Yol Haritası

Doç. Dr. Şenay Balbay, endüstriyel kenevirin sanayiye entegrasyonunun başarıya ulaşması için şu adımların kritik olduğunu belirtiyor:

• Yaşam Döngüsü Analizi: Kenevir bazlı ürünlerin çevresel etkileri bilimsel verilerle raporlanmalı.

• Dijital Entegrasyon: Ulusal kayıt sistemleri, AB Dijital Ürün Pasaportu standartlarıyla uyumlu hale getirilmeli.

• Karbon Finansmanı: Karbon kazanımlarının uluslararası piyasalarda işlem görebilmesi için sertifikasyon süreçleri hızlandırılmalı.

• Sürdürülebilirlik Raporlaması: Azaltılan çevresel etki maliyetlerinin yatırımcılara finansal karşılığıyla sunulması sağlanmalı.

Yeni yönetmelik sayesinde Türkiye, endüstriyel keneviri stratejik bir sanayi girdisi olarak konumlandırarak yeşil ve dijital dönüşüm sürecinde Avrupa pazarında oyun kurucu bir aktör olma yolunda önemli bir avantaj elde ediyor.