Akciğer kanserinde belirtiler tümörün yerleşimine, büyümesine ve yayılım biçimine bağlıdır. Erken dönemde çoğu hasta belirti vermeden ilerleyebilir. Klinik çalışmalarda tanı anında semptom varlığı %60–85 aralığında bildirilmektedir.

En sık görülen belirtiler:

• Süreğen öksürük

• Balgamda kan (hemoptizi)

• Nefes darlığı

• Göğüs ağrısı

• Ses kısıklığı

• İştahsızlık ve kilo kaybı

• Halsizlik

Pancoast tümörleri gibi yerleşimsel tiplerde omuz ve kol ağrısı görülebilir. Mediasten etkileniminde yutma güçlüğü veya vena kava sendromu gelişebilir.

Akciğer kanseri erken dönemde belli olur mu?

Erken dönem akciğer kanseri sıklıkla belirti vermez. Dünya akciğer kanseri kayıtlarında erken evrede tanı oranı düşük olup %15–25 aralığında bildirilmektedir. Tarama yapılmayan toplumlarda tanı çoğunlukla ileri evrede konur.

Bu nedenle yüksek riskli gruplarda düşük doz toraks BT taramalarının erken tanı oranlarını artırdığı birçok klinik seride gösterilmiştir.

Sürekli öksürük kanser belirtisi olabilir mi?

Sürekli veya karakteri değişen öksürük akciğer kanserinde sık görülen bir bulgudur. Sigara içen bireylerde “alışılmış öksürüğün değişmesi” önemli kabul edilir. Literatürde öksürük tanı anında %50–70 oranında raporlanmaktadır.

Ancak öksürük; enfeksiyonlar, KOAH, astım, reflü ve irritan maruziyet gibi birçok durumda da görülebileceğinden klinik ayırım önemlidir.

Kan tükürmek neyin belirtisi olabilir?

Hemoptizi (kanlı balgam) akciğer kanserinde önemli bir uyarı bulgusudur. Klinik serilerde hemoptizi varlığı tanı sırasında %15–35 arasında değişmektedir. Hemoptizi şu durumlarda da görülebilir:

• Bronşektazi

• Tüberküloz

• Akciğer enfeksiyonları

• Pulmoner emboli

• Travma

• Pıhtılaşma bozuklukları

Bu nedenle hemoptizi ayırıcı tanı gerektiren klinik bir bulgudur.

Sigara içmeyenlerde akciğer kanseri neden artıyor?

Son yıllarda sigara içmeyen akciğer kanseri olgularında artış kaydedilmiştir. Epidemiyolojik çalışmalar artışın çok faktörlü olduğunu ortaya koymaktadır:

Başlıca faktörler:

• Pasif içicilik

• Radon gazı maruziyeti

• Hava kirliliği ve ince partikül (PM2.5) maruziyeti

• Genetik ve moleküler değişiklikler

• Endüstriyel ve mesleki maruziyetler

• Kadınlarda hormon–genetik etkileşim başlıkları

Global veriler sigara içmeyen akciğer kanserlerinin %15–25 düzeyinde olabileceğini göstermektedir.

Akciğer nodülü tehlikeli mi?

Akciğer nodülü, akciğerde radyolojik olarak saptanan, çoğunlukla 3 cm’nin altında yuvarlak veya oval lezyondur. Nodüllerin büyük bölümü benigndir; inflamasyon, enfeksiyon veya granülomlarla ilişkili olabilir.

Risk değerlendirmesinde şu değişkenler kullanılır:

• Nodül boyutu

• Nodül kenar özellikleri

• Büyüme hızı (doubling time)

• Kalsifikasyon paterni

• Hastanın yaş, sigara öyküsü ve çevresel maruziyetleri

Klinik rehberlerde 8 mm üzeri nodüllerin ileri değerlendirme gerektirme olasılığı daha yüksektir.

Tarama programları ve erken tanı

Düşük doz BT taraması yüksek riskli bireylerde erken evre yakalama oranını artırmaktadır. Tarama programları uygulanan kohortlarda erken evre tanı oranlarının arttığına dair çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Taramaın toplum temelli uygulanması halen birçok ülkede planlama aşamasındadır.

Epidemiyolojik not

Akciğer kanseri dünya genelinde kanser ilişkili ölümler içinde ilk sıradadır. Erkeklerde uzun yıllardır birinci sıradayken, kadınlarda birçok bölgede yükselme trendi bildirilmektedir. Çevresel ve davranışsal faktörlerin dağılımı bu trendi etkilemektedir.

Halk sağlığı boyutu

Hava kirliliği, endüstriyel maruziyetler, tütün kontrol programları, kapalı alan hava kalitesi ve radon farkındalığı akciğer kanserinin toplum düzeyindeki yükünü etkileyen temel parametrelerdir.

Sağlık Notu

Bu içerik klinik bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Akciğer kanseriyle ilişkili belirtiler ve bulgular tıbbi değerlendirme gerektirebilir. Tanı ve takip süreçleri bireysel özelliklere göre değişebilir.