Egzama, cilt bariyerinin zayıflaması ve bağışıklık yanıtının değişmesiyle görülen bir inflamatuar cilt durumudur. Dermatolojide dermatit olarak da adlandırılır.

Temel mekanizmalar:

• Bariyer bozulması (ciltte nem kaybı + kuruluk)

• İmmün yanıt (İltihap süreci)

• Genetik yatkınlık

• Çevresel tetikleyiciler

Tetikleyiciler arasında deterjanlar, sabun, sıcak-soğuk hava, alerjenler, toz akarları, stres ve kuruluk sık görülür.

Atopik dermatit nasıl anlaşılır?

Atopik dermatit, özellikle çocukluk çağında sık görülen kronik egzama tipidir. Atopi, alerjik hastalıklara yatkınlık anlamına gelir.

Belirgin özellikler:

• Kaşıntı

• Kuru cilt (kserozis)

• Kızarıklık ve pullanma

• Dönemsel alevlenme

• Dirsek içi, diz arkası, boyun, yüz gibi bölgelerde dağılım

Epidemiyolojik çalışmalarda atopik dermatit çocukluk döneminde %10–20, erişkinlerde %2–10 prevalans ile bildirilmiştir.

Stres egzama yapar mı?

Stres tek başına egzamanın nedeni değildir ancak bağışıklık sistemi ve sinir sistemi arasındaki etkileşim nedeniyle egzama alevlenmelerini artırabilir. Kortizol dalgalanmaları, kaşıntı ve inflamasyon sürecini etkileyebilir. Bu durum stres-ekzema ilişkisi olarak dermatoloji literatüründe tanımlanmıştır.

Ellerimdeki egzama neden geçmiyor?

El egzaması kontakt maddelere maruziyet nedeniyle sık tekrarlayan tiptir.

Olası nedenler:

• Sık yıkama ve deterjan maruziyeti

• Lateks ve kimyasal irritanlar

• Gıda işleme ve temizlik işleri

• Soğuk hava ve kuruluk

Epidemiyolojik olarak el dermatiti gıda hizmetleri, sağlık sektörü ve temizlik iş kollarında daha yüksek oranda görülmüştür.

Kaşıntı hangi cilt hastalıklarının belirtisi olabilir?

Kaşıntı pruritus olarak tanımlanır ve birçok dermatolojik durumun bulgusu olabilir.

Kaşıntı görülebilen durumlar:

• Egzama / dermatit

• Ürtiker (kurdeşen)

• Sedef hastalığı (psoriasis)

• Mantar enfeksiyonları

• Kuru cilt (kserozis)

• Alerjik reaksiyonlar

Bazı sistemik hastalıklarda da kaşıntı görülebilir ancak bu farklı klinik değerlendirme gerektirir.

Kontakt dermatit belirtileri

Kontakt dermatit, cildin temas ettiği bir maddeye alerjik veya irritan tepki vermesiyle oluşur.

Belirtiler:

• Kızarıklık

• Kaşıntı

• Kabuklanma

• Pullanma

• Bazen su toplamış kabarcıklar (veziküller)

En sık tetikleyiciler: deterjanlar, temizlik maddeleri, nikel, parfümler, kozmetik ürünler, lastik ve bazı kimyasallar.

Seboreik dermatit (saç derisi kepeklenmesi) neden olur?

Seboreik dermatit; saçlı deri, kaşlar, burun kenarı ve sakal bölgesinde görülen yağlı-pullu dermatit tablosudur.

Rol oynayan faktörler:

• Sebum üretimi

• Mikrobiyal flora (Malassezia türleri)

• Genetik yatkınlık

• Stres ve mevsimsel değişiklikler

Seboreik dermatit özellikle kış aylarında artış eğilimindedir.

Halk sağlığı boyutu

Egzama ve dermatit toplumda en sık görülen dermatolojik sorunlardandır. Kentsel yaşam, deterjan maruziyeti, iş kolları, soğuk hava, stres ve alerjen yükü dağılımı vaka prevalansını etkiler.

Sağlık Notu

Bu içerik klinik bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Egzama ve dermatit tipleri bireysel farklılık gösterebilir ve bazı durumlarda dermatolojik değerlendirme gerekebilir.