Gazze’deki Saldırılar Çevresel Felaketi Derinleştiriyor:

İsrail’in 8 Ekim 2023’ten bu yana Gazze’ye yönelik saldırıları sadece büyük bir insani krize yol açmakla kalmadı; aynı zamanda su kaynaklarından tarıma, biyoçeşitlilikten halk sağlığına kadar her alanda tarihin en ağır çevresel tahribatlarından birini ortaya çıkardı.

Birleşmiş Milletler’in 6 Kasım’ı “Savaş ve Silahlı Çatışmalarda Çevrenin İstismarının Önlenmesi Günü” ilan ettiği bugün, Gazze’deki yıkımın çevresel boyutu çok daha net görülüyor.

Şehir Haritadan Siliniyor: Yapıların Yüzde 83’ü Hasarlı

BM Uydu Merkezi UNOSAT’ın son uydu analizlerine göre Gazze Şehri’ndeki yapıların yaklaşık yüzde 83’ü zarar gördü.
Temmuz 2025’e kıyasla:

• Yıkılan yapı sayısı yüzde 36 arttı.

• Toplam 41 binin üzerinde bina etkilendi.

• Az Zaitoun ve At Turukman-Ijdeedeh bölgeleri en ağır hasarı aldı.

Bu tablo, saldırıların yalnızca askeri değil, tam ölçekli bir kentsel yıkım yarattığını ortaya koyuyor.

Gazze Su Krizi: Kişi Başına Günlük Su 8,4 Litreye Düştü

Arava Çevre Araştırmaları Enstitüsü’nün raporuna göre:

• Gazze’nin su kaynakları verimliliği %60’tan %25’e geriledi.

• DSÖ’nün acil durum standartlarına göre bir insanın günde en az 15 litre suya ihtiyacı var.

• Gazze’de bu rakam 8,4 litreye kadar düşmüş durumda.

Kullanılan su konteynerlerinin %41’i kirli.
Sadece Gazze değil; Mısır, İsrail ve Filistin’in paylaştığı yer altı suyu akiferi de kirlenme tehdidi altında.

Kanalizasyon Sistemi Tamamen Çöktü

Atık su arıtma tesislerinin çalışamaz hale gelmesiyle:

• Hanelerin %46’sı sel ve kirli su birikintisiyle,

• %42’si çöp yığınlarıyla,

• %26’sı kanalizasyon taşmasıyla,

• %78’i kemirgen ve zararlılarla,

• %3’ü patlamamış mühimmat riskiyle karşı karşıya.

Tıbbi atık miktarı ayda 25 tonu geçmiş durumda; bunun sadece küçük bir bölümü toplanabiliyor.
Bu tablo, Gazze’de çevre kirliliğinin artık sağlık krizine doğrudan dönüşmüş olduğunu gösteriyor.

Ağaçların %80’i Yok Oldu: Biyoçeşitlilik Çöküşte

Uydu görüntülerine göre ocak ayındaki ateşkesten bu yana Gazze’deki ağaçların %80’i yok oldu.

Yeşil alanların kaybı:

• 29 sürüngen türünü,

• kuş göç yollarını,

• kıyı ekosistemlerini

tehlikeye atıyor.

Kıyılardaki kirlilik, akıntılarla İsrail, Lübnan ve Türkiye üzerinden Kıbrıs kıyılarına kadar taşınıyor.
Bu durum artık bölgesel bir çevresel tehdide dönüşmüş durumda.

Tarım Alanlarının %80’i Yok Oldu: Gıda Güvenliği Bitme Noktasında

UNOSAT’ın 2018–2025 uydu analizleri, tarım alanlarının %80 oranında yok olduğunu gösteriyor.

Tarım altyapısının çökmesi:

• Yerel üretimi durma noktasına getirdi.

• Su kaynaklarına erişimin kısıtlanması üretimi imkânsız hale getirdi.

• Toprak kirliliği tarım yapılabilir alanları hızla daralttı.

Sonuç:
Gıda fiyatları keskin şekilde yükseldi, yetersiz beslenme yaygınlaştı.

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Geride Kalıyor

Akademik yayıncı Springer Nature’da yayımlanan çalışmaya göre saldırılar:

• yoksullukla mücadele,

• sağlıklı yaşam,

• nitelikli eğitim,

• temiz su ve sanitasyon,

• sürdürülebilir şehirler,

• iklim eylemi,

• sudaki ve karasal yaşam

gibi temel hedeflerde büyük gerilemeye yol açtı.

Çevresel yıkım, yalnızca bugünü değil, Gazze ve çevresinin on yıllar boyunca toparlanmasını zorlaştıracak bir ekolojik açık oluşturuyor.

Gazze’de Çevresel Yıkım, Uzun Süreli Bir Ekolojik Krize Dönüştü

Gazze’deki saldırılar sadece binaları değil;
su döngüsünü, toprak verimliliğini, biyolojik çeşitliliği, halk sağlığını ve bölgesel ekosistem dengesini imha eden çok boyutlu bir çevre felaketine yol açtı.

Bu tahribat, savaşın bitmesiyle sona ermeyecek; temiz su, güvenli tarım, ekosistem restorasyonu ve halk sağlığı açısından yıllar sürecek bir iyileştirme sürecini zorunlu kılıyor.