Dünya’nın sanayi öncesi döneme göre ortalama sıcaklık artışı 1,2°C seviyesine ulaştı. Bilim dünyasına göre, küresel ısınma 1,5°C sınırına kalıcı olarak yaklaşırsa, ekolojik ve toplumsal etkiler geri döndürülemez noktalara ulaşacak.

Uzmanlar, bu seviyeden sonra iklim sisteminin kırılgan denge noktalarının devreye girme riski bulunduğunu ve gezegenin uzun vadeli istikrarının tehlikeye gireceğini belirtiyor.

1,5°C EŞİĞİ NEDEN KRİTİK?

Birleşmiş Milletler IPCC raporları, 1,5°C sınırını “dönüşü olmayan eşiğe en yakın güvenlik sınırı” olarak tanımlar. Bunun nedeni:

1) Aşırı hava olaylarında belirgin artış

• Daha ölümcül sıcak hava dalgaları

• Daha şiddetli fırtınalar

• Sel, kuraklık ve orman yangınlarında çok ciddi artış

2) Su kaynaklarında büyük kayıp

• Orta Doğu, Akdeniz ve Türkiye gibi bölgelerde su kıtlığı derinleşir.

• Buzulların erimesi hızlanır, nehir rejimleri değişir.

3) Ekosistemlerin çökme riski

• Mercan resiflerinin yüzde 90’ı yok olur.

• Ormanlar yangın ve sıcaklık stresine karşı daha kırılgan hale gelir.

• Biyolojik çeşitlilik kaybı hızlanır.

4) Deniz seviyesinde hızlanan yükseliş

• 1,5°C sonrası erime süreçleri geri döndürülemez bir ivmeye girer.

• Kıyı kentleri için riskler artar.

5) Sosyal ve ekonomik etkiler

• Gıda güvenliği tehdit altına girer.

• Göç hareketleri artar.

• Sağlık riskleri çoğalır.

1,5°C DEĞİL DE 2°C OLURSA NE OLUR?

Bilimsel verilere göre 1,5°C yerine 2°C ısınma, etkileri dramatik şekilde artırır.

Bilim insanları bu nedenle 1,5°C eşiğinin mutlaka korunması gereken bir sınır olduğunu belirtiyor.

TEHLİKE NE ZAMAN BAŞLAR?

Sıcaklık artışı:

• 1°C sonrası aşırı hava olaylarında artış başlar

• 1,5°C sonrası sistemsel kırılmalar başlar

• 2°C sonrası gezegenin uzun vadeli dengesi ciddi tehdit altına girer

• 3°C ve üzeri ise bilimsel raporlarda “yüksek riskli iklim kaosu” olarak tanımlanır

Sık Sorulan Sorular

1,5°C eşiği geçildi mi?
Henüz kalıcı olarak değil; ancak yıllık dalgalanmalar içinde geçici olarak aşılmaya başladı.

Bu sınırı aşmamak mümkün mü?
Enerji dönüşümü, fosil yakıt kullanımının azaltılması, ormanların korunması ve küresel emisyonların hızla düşürülmesiyle yavaşlatılabilir.

Türkiye 1,5°C artıştan nasıl etkilenir?
Kuraklık, su kıtlığı, tarımsal verim düşüşü ve aşırı hava olaylarında belirgin artış yaşar.