Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek: “Z Kuşağı’nda Genetik Beyin Gerilemesi İddialarının Bilimsel Dayanağı Bulunmuyor”

İstanbul Rumeli Üniversitesi Psikoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, kamuoyunda son dönemde tartışılan “Z kuşağında genetik beyin gerilemesi” iddialarına ilişkin açıklamalarda bulundu. Prof. Dr. Şimşek, mevcut bilimsel literatürde bu yönde güçlü ve tutarlı kanıtların yer almadığını belirterek, nesiller arası bilişsel karşılaştırmaların dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Z kuşağına yönelik genetik temelli bilişsel gerileme söylemlerinin bilimsel açıdan temkinle ele alınması gerektiğini ifade eden Şimşek, “Tek bir nesle atfedilen kalıcı ve biyolojik temelli bir beyin gerilemesi varsayımı, mevcut bilimsel verilerle desteklenmiyor. Bilişsel kapasite; genetik faktörlerin yanı sıra eğitim düzeyi, çevresel koşullar, teknolojik etkileşimler ve sosyoekonomik değişkenlerin birlikte şekillendirdiği çok boyutlu bir süreçtir” dedi.

“Dijitalleşme Bilişsel Süreçleri Dönüştürüyor”

Dijital teknolojilerin yoğun kullanımının bilişsel süreçlerde değişime yol açabileceğini belirten Prof. Dr. Şimşek, bu dönüşümün tek yönlü bir “gerileme” olarak yorumlanmasının doğru olmadığını ifade etti.

“Hızlı bilgi tüketimi, çoklu görev alışkanlıkları ve ekran temelli etkileşimler; odaklanma süresi ve öğrenme stratejilerinde farklılaşmalara neden olabiliyor. Bu durum bazı değerlendirmelerde bilişsel performansın zayıflaması şeklinde yorumlanabiliyor. Ancak aynı süreç, hızlı bilgi tarama, dijital problem çözme ve görsel-işitsel uyaranlara uyum sağlama gibi yeni becerilerin gelişmesine de katkı sunuyor. Burada söz konusu olan gerilemeden çok bilişsel örüntülerin dönüşümüdür” diye konuştu.

“Pandemi ve Eğitim Koşulları Göz Ardı Edilmemeli”

Z kuşağına ilişkin analizlerde çevresel ve toplumsal faktörlerin mutlaka hesaba katılması gerektiğini vurgulayan Şimşek, özellikle pandemi sürecinin etkilerine dikkat çekti.

“Uzaktan eğitim deneyimi, sosyal izolasyon ve değişen öğrenme ortamları; hem bilişsel gelişimi hem de bu gelişimin ölçülme biçimini etkileyebilecek unsurlar arasında yer alıyor. Nesiller arası karşılaştırmalar yapılırken bu bağlamsal değişkenleri göz önünde bulundurmak bilimsel bir zorunluluktur” ifadelerini kullandı.

“Etiketleyici Söylemler Yerine Destekleyici Politikalar”

Toplumsal tartışmalarda gençleri genelleyici ve etiketleyici söylemlerden kaçınılması gerektiğini belirten Prof. Dr. Şimşek, çözüm odaklı bir yaklaşım çağrısında bulundu.

“Bilimsel veriye dayanmayan genellemeler yerine gençlerin bilişsel gelişimini destekleyen eğitim politikalarına odaklanmalıyız. Eleştirel düşünme becerilerinin güçlendirilmesi, dikkat yönetimi, okuma alışkanlıklarının teşviki ve dijital okuryazarlık çalışmalarının artırılması bilişsel kapasitenin desteklenmesine önemli katkı sağlayacaktır” dedi.

Prof. Dr. Ömer Faruk Şimşek, genç nesillerin potansiyelinin doğru analiz edilmesi ve uygun eğitim stratejileriyle desteklenmesinin toplumsal gelişim açısından kritik önem taşıdığını vurgulayarak açıklamasını tamamladı.