AB-Hindistan STA’sı Türk Zeytinyağı İhracatında Risk Oluşturuyor

İhracat Danışmanı Gökhan Erol tarafından hazırlanan güncel stratejik analiz raporu, 2026 yılı başında yürürlüğe giren AB-Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın (STA) Türk zeytinyağı sektörü üzerindeki olası olumsuz etkilerini ortaya koyuyor. Rapora göre, söz konusu anlaşma Türkiye açısından ciddi bir “ticaret sapması” riski yaratırken, Hindistan pazarındaki ihracat kaybı dikkat çekici boyutlara ulaştı.

Hindistan İhracatında “Sıfır Noktası”

Raporda yer alan verilere göre, Türkiye’nin küresel zeytinyağı ihracatı 2024 yılında 649,2 milyon dolara ulaşarak rekor kırmasına rağmen, Hindistan pazarında sert bir düşüş yaşandı. 2023 yılında Hindistan’a gerçekleştirilen 745 bin dolarlık zeytinyağı ihracatı, 2024 yılı itibarıyla tamamen durma noktasına geldi.

Bu kaybın temel nedenleri arasında, Hindistan’ın zeytinyağına uyguladığı %30 ile %45 arasında değişen yüksek gümrük vergileri ile AB-Hindistan STA’sı kapsamında Avrupalı üreticilere tanınan sıfır gümrük vergisi avantajı gösteriliyor.

Gümrük Birliği’nde Asimetrik Yapı Uyarısı

Analizde, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı çerçevesinde ortaya çıkan yapısal asimetriye de dikkat çekiliyor. Mevcut düzenlemeler nedeniyle Hint menşeli ürünlerin AB üzerinden Türkiye’ye gümrüksüz giriş ihtimali bulunurken, Türk ihracatçılarının Hindistan pazarında yüksek vergilerle karşı karşıya kalması haksız rekabet olarak değerlendiriliyor.

Özellikle sızma zeytinyağı (GTİP 150930) kategorisinde İspanya ve İtalya gibi AB ülkelerinin, vergi avantajı sayesinde Hindistan pazarında güçlü bir hakimiyet kurma riski taşıdığı vurgulanıyor.

Sektör İçin Üç Stratejik Çözüm Önerisi

İhracat Danışmanı Gökhan Erol, Türk zeytinyağı sektörünün bu süreci aşabilmesi için üç temel stratejik adım öneriyor:

• Paralel STA Hamlesi: Türkiye, AB-Hindistan STA’sına paralel olarak Hindistan ile kendi Serbest Ticaret Anlaşması sürecini hızlandırmalı.

• Premium Konumlandırma: Fiyat rekabetinin zorlaştığı ortamda Türk zeytinyağı, “Premium Türk Ürünü” algısıyla üst segmente taşınmalı.

• Diplomatik Müdahale: Gümrük Birliği’nin tarım ürünleri üzerindeki asimetrik etkilerinin giderilmesi için diplomatik girişimlerle mevzuat revizyonu talep edilmeli.

Raporda, bu adımların atılmaması halinde Türk zeytinyağının Hindistan gibi stratejik pazarlarda kalıcı pazar kaybı yaşayabileceği uyarısı yapılıyor.