Orta Doğu Gerilimi Tarımı Vurdu: Gübre ve Mazot Fiyatları Sert Yükseldi

Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Orta Doğu’da yaşanan savaşın Türkiye’deki tarımsal girdi piyasalarına etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yapılan açıklamada, küresel gelişmelerin özellikle gübre ve mazot fiyatları üzerinde ciddi baskı oluşturduğu vurgulandı.

Türkiye’nin tarımsal üretimde kullanılan kimyasal gübre ve mazot hammaddelerinin büyük bölümünü ithal ettiğine dikkat çekilirken, bu durumun fiyatların dış piyasalara ve döviz kuruna bağlı olarak hızla değişmesine neden olduğu belirtildi.

Hürmüz Boğazı Etkisi: Küresel Riskler Artıyor

Savaşın yaşandığı coğrafyanın petrol, doğalgaz ve gübre üretiminde kritik bir konumda bulunması, küresel tarım sistemleri açısından riskleri artırdı. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat aksaklıklarının, enerji ve gübre piyasalarında doğrudan fiyat artışlarına yol açtığı ifade edildi.

Geçmiş dönemde yaşanan benzer gerilimlerde olduğu gibi, son gelişmelerin ardından da gübre ve enerji fiyatlarında hızlı yükselişler gözlendi.

Gübre Fiyatlarında Dikkat Çeken Artış

Savaş öncesi ve sonrası fiyat verilerine göre, birçok gübre türünde ciddi artışlar yaşandı:

• Kalsiyum amonyum nitrat: 16.048 TL’den 20.295 TL’ye yükseldi (yüzde 26,5 artış)
• Amonyum sülfat: 17.439 TL’ye çıktı (yüzde 23,3 artış)
• ÜRE gübresi: 31.124 TL’ye yükseldi (yüzde 19,5 artış)
• DAP gübresi: 38.943 TL’ye ulaştı (yüzde 9,6 artış)
• 20.20.0 kompoze gübresi: 25.888 TL’ye çıktı (yüzde 8,3 artış)

Bu artışların, üretim maliyetlerini doğrudan etkileyerek çiftçilerin gübre kullanımını sınırlayabileceği değerlendiriliyor.

Mazot Fiyatı 75 Lirayı Aştı

Tarımsal üretimin en temel girdilerinden biri olan mazotta da benzer bir artış yaşandı. Savaş öncesinde litre fiyatı 61,41 TL olan mazot, yüzde 22,3 oranında artarak 75,12 TL seviyesine yükseldi.

Mazot fiyatının önemli bir kısmının vergilerden oluştuğuna dikkat çekilerek, üreticilerin üzerindeki maliyet yükünün giderek arttığı ifade edildi.

Kritik Dönem: Gübre Kullanımı Azalabilir

Mevcut dönemin, hem serin iklim tahıllarında üst gübreleme hem de sıcak iklim tahıllarında ekim süreci açısından kritik bir zaman dilimi olduğu belirtildi. Bu süreçte gübreye olan ihtiyacın en yüksek seviyede olduğu vurgulandı.

Çiftçilerin büyük bölümünün önceden stok yapamadığı ve ihtiyaç duyduğu dönemde alım gerçekleştirdiği ifade edilirken, gübrenin yüksek fiyatlardan temin edilmesinin üretim maliyetlerini daha da artıracağı kaydedildi.

Üretim ve Gıda Fiyatları Risk Altında

Artan maliyetlerin, tarımsal üretimde verim düşüşüne yol açabileceği belirtiliyor. Gübre kullanımının azalması durumunda:

• Ürün arzında düşüş
• Üretim maliyetlerinde artış
• Tüketici fiyatlarında yükseliş

gibi sonuçların ortaya çıkabileceği değerlendiriliyor.

Alınan Önlemler ve Beklentiler

Gübre piyasasını dengelemek amacıyla bazı adımların atıldığı ifade edildi. Bu kapsamda:

• Gübre ithalatında gümrük vergilerinin kaldırılması
• Gübre ihracatının sınırlandırılması
• Bazı gübre türlerinin yeniden kullanıma açılması

olumlu gelişmeler olarak değerlendiriliyor.

Ancak temel sorunun, çiftçinin bu girdilere erişebilmesi olduğu vurgulanıyor.

Çiftçiler İçin Destek Çağrısı

Türkiye Ziraat Odaları Birliği, artan maliyetler karşısında üreticilerin korunması gerektiğini belirterek, özellikle gübre ve mazot için destek paketlerinin hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.

Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve gıda arz güvenliğinin sağlanabilmesi için, üreticilerin üzerindeki maliyet baskısının azaltılmasının kritik önemde olduğu ifade edildi.

Sonuç: Tarımda Maliyet Baskısı Derinleşiyor

Orta Doğu’da yaşanan savaşın etkileri, Türkiye’de tarımsal üretim maliyetlerini doğrudan etkileyen bir faktör haline geldi. Gübre ve mazot fiyatlarındaki artış, hem üretici hem de tüketici açısından yeni riskler oluşturuyor.

Uzmanlara göre, sürecin uzaması halinde tarım sektöründe daha geniş çaplı ekonomik ve sosyal etkiler ortaya çıkabilir.