Bursa’da Özel Gereksinimli Bireyler İçin Afet Yönetim Modeli Geliştirildi: Türkiye’de İlk

Bursa İl Millî Eğitim Müdürlüğü ile AFAD Bursa İl Müdürlüğü iş birliğinde yürütülen “Engelli Bireyler ve Ailelerine Yönelik Afet Yönetim Modeli Projesi” başarıyla tamamlandı.

“ENAF – Afetlerde Birlikte Güçlüyüz Ekibi Oluşturma Projesi” kapsamında özel gereksinimli bireylerin afet öncesi, afet anı ve afet sonrası süreçlerde daha güvenli, bilinçli ve desteklenebilir hale gelmesi hedeflendi.

Türkiye’de özel gereksinimli bireylerin afet süreçlerine yönelik geliştirilen ilk kapsamlı modellerden biri olarak öne çıkan proje için kapanış programı Osmangazi BTSO Oğuz Kağan Köksal Çok Amaçlı Toplantı Salonu’nda gerçekleştirildi.

Programa Bursa İl Millî Eğitim Müdürü Gürhan Çokgezer, AFAD Bursa İl Müdürü Mehmet Buldan, sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri, eğitim yöneticileri, öğretmenler, öğrenciler ve aileler katıldı.

Özel gereksinimli bireyler için afet yönetimi modeli

2025-2026 eğitim öğretim yılında hayata geçirilen proje, afet süreçlerinde özel gereksinimli bireylerin karşılaşabileceği riskleri azaltmak ve ailelerin afetlere daha hazırlıklı hale gelmesini sağlamak amacıyla hazırlandı.

Projenin temelinde, 6 Şubat depremlerinin ardından afet bölgelerinde görev yapan öğretmenler ile AFAD personelinin sahada edindiği tecrübeler yer aldı.

Bu tecrübeler doğrultusunda özel gereksinimli bireylerin afet öncesinde bilinçlendirilmesi, afet anında güvenli şekilde tahliye edilmesi ve afet sonrasında ihtiyaç duydukları desteklere erişebilmesi için kurumlar arası iş birliğine dayalı bir model oluşturuldu.

AFAD uzmanlarından öğretmenlere uygulamalı eğitim

Proje kapsamında özel eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve personele AFAD uzmanları tarafından teorik ve uygulamalı eğitimler verildi.

Eğitimlerde afet farkındalığı, olay yerine güvenli yaklaşım, kazazede taşıma teknikleri, konuşlanma alanı oluşturma, Türkiye Afet Müdahale Planı, Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi ve Kentsel Arama Kurtarma Akreditasyon Sistemi gibi başlıklar ele alındı.

Bu eğitimlerle özel eğitim kurumlarında görev yapan personelin afet anında daha hızlı, doğru ve koordineli hareket edebilmesi amaçlandı.

AFAD personeline özel gereksinimli bireylerle iletişim eğitimi

Proje yalnızca öğretmenlerin afet eğitimi almasıyla sınırlı kalmadı. Aynı süreçte özel eğitim öğretmenleri tarafından AFAD personeline de özel gereksinimli bireylerle doğru iletişim kurma ve destek sağlama konularında eğitimler verildi.

Bu kapsamda engel türleri, özel gereksinimli bireylerin özellikleri, afet anında karşılaşabilecekleri ihtiyaçlar, ailelerle iletişim yöntemleri ve doğru yaklaşım teknikleri üzerinde duruldu.

Böylece proje, tek yönlü bir eğitim modeli yerine kurumlar arası karşılıklı bilgi paylaşımına dayalı örnek bir iş birliği modeli ortaya koydu.

Saha tatbikatlarıyla afet anı uygulamaları test edildi

ENAF Projesi’nin önemli aşamalarından birini saha tatbikatları oluşturdu.

Gerçeğe yakın senaryolarla gerçekleştirilen tatbikatlarda ekiplerin afet anındaki koordinasyon, müdahale, tahliye ve destek süreçlerindeki yeterlilikleri test edildi.

Tatbikatlarda özel gereksinimli bireylerin güvenli tahliyesi, afet alanında desteklenmesi, ekipler arası görev paylaşımı ve ailelerle iletişim süreçleri uygulamalı olarak değerlendirildi.

Bu çalışmalar, afet anında yalnızca genel müdahale kapasitesinin değil, özel gereksinimli bireylerin ihtiyaçlarına duyarlı bir yönetim anlayışının da önemini ortaya koydu.

ABGE ekipleri oluşturuldu

Proje kapsamında “Afetlerde Birlikte Güçlüyüz” anlayışıyla ABGE ekipleri oluşturuldu.

Bu ekipler, afet süreçlerinde özel gereksinimli bireyler ve ailelerine yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi amacıyla eğitim aldı.

Kapanış programında eğitimlerini başarıyla tamamlayan ABGE ekip üyelerine sertifikaları ve destek AFAD gönüllüsü kimlik kartları takdim edildi.

Bu adım, afetlere hazırlık sürecinde gönüllülük, eğitim ve kurumsal iş birliğini bir araya getiren önemli bir kazanım olarak değerlendirildi.

“Eğitimde feda edilecek tek bir fert yoktur”

Programda konuşan Bursa İl Millî Eğitim Müdürü Gürhan Çokgezer, afetlerin zamanını ve yerini önceden bilmenin mümkün olmadığını, ancak hazırlık düzeyiyle afetlerin etkilerinin azaltılabileceğini belirtti.

Eğitim camiası olarak toplumun her ferdine ulaşan bir hazırlık anlayışını önemsediklerini ifade eden Çokgezer, özellikle desteğe daha fazla ihtiyaç duyabilecek bireyler için çözüm üretmenin önemli bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

Çokgezer, “Eğitimde feda edilecek tek bir fert yoktur.” anlayışıyla yürütülen proje kapsamında özel gereksinimli bireyler adına önemli kazanımlar elde edildiğini belirtti.

Projeye katkı sunan kurumlara, öğretmenlere, öğrencilere, ailelere ve tüm paydaşlara teşekkür edildi.

Türkiye’ye örnek olacak kapsayıcı afet modeli

ENAF Projesi, özel gereksinimli bireylerin afet süreçlerinde yalnız bırakılmaması gerektiğini ortaya koyan önemli bir model olarak dikkat çekiyor.

Proje, afet yönetiminin yalnızca arama kurtarma ya da tahliye süreçlerinden ibaret olmadığını; kırılgan grupların ihtiyaçlarını dikkate alan kapsayıcı bir hazırlık anlayışının da afet yönetiminin ayrılmaz parçası olduğunu gösterdi.

Özel eğitim kurumları, AFAD ekipleri, aileler, sivil toplum kuruluşları ve yerel paydaşların aynı amaç etrafında bir araya gelmesi, projenin en güçlü yönlerinden biri oldu.

Paydaşlara plaket takdim edildi

Kapanış programında projeye katkı sunan kamu kurumları, yerel yönetimler, arama kurtarma ekipleri, sivil toplum kuruluşları ve diğer paydaşlara plaket verildi.

Program, eğitimlerini tamamlayan ekip üyelerine sertifika ve kimlik kartlarının takdim edilmesinin ardından toplu hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

Bursa’da hayata geçirilen bu modelin, özel gereksinimli bireylerin afetlere hazırlanması konusunda Türkiye’de farklı iller için de örnek oluşturması bekleniyor.

Afet yönetiminde kapsayıcı yaklaşım neden önemli?

Türkiye, deprem başta olmak üzere sel, yangın, heyelan ve farklı afet riskleriyle karşı karşıya olan bir ülke. Bu nedenle afetlere hazırlık yalnızca genel nüfusu değil, özel gereksinimli bireyleri, yaşlıları, çocukları ve destek ihtiyacı olan tüm grupları kapsamak zorunda.

Özel gereksinimli bireylerin afet anında güvenli tahliyesi, doğru iletişim kurulması, ihtiyaçlarına uygun destek sağlanması ve ailelerin bilinçlendirilmesi, afet yönetiminin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

ENAF Projesi, bu alanda eğitim, tatbikat, gönüllülük ve kurumlar arası iş birliğini bir araya getirmesi bakımından dikkat çekici bir örnek oluşturdu.

Sonuç: Bursa’dan Türkiye’ye örnek afet hazırlığı modeli

AFAD Bursa İl Müdürlüğü ile Bursa İl Millî Eğitim Müdürlüğü iş birliğinde yürütülen ENAF Projesi, özel gereksinimli bireylerin afet süreçlerine daha güvenli ve bilinçli şekilde hazırlanması açısından önemli bir adım oldu.

Proje kapsamında öğretmenler, AFAD personeli, öğrenciler, aileler ve paydaş kurumlar ortak bir afet yönetimi anlayışı etrafında buluşturuldu.

Eğitimler, saha tatbikatları, ABGE ekiplerinin oluşturulması ve sertifika süreciyle tamamlanan proje, kapsayıcı afet yönetimi konusunda Bursa’dan Türkiye’ye örnek olabilecek bir model ortaya koydu.