Depremde Medya Sınıfta Kaldı mı? Araştırma Çarpıcı Gerçeği Ortaya Koydu

6 Şubat depremlerinin ardından medyanın rolü bir kez daha tartışma konusu olurken, yapılan akademik bir araştırma dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Araştırmaya göre, deprem gibi ortak bir felaket bile medyada ortak bir dil oluşturamadı.

Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Bahar Kayıhan’ın analizine göre, deprem sonrası ilk günlerde yayınlanan haberler, toplumu bilgilendirmekten çok ayrışmayı derinleştiren bir yapıya dönüştü.

Bilimsel Veri Yok Denilecek Kadar Az

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, deprem haberlerinde bilimsel bilginin neredeyse yok denecek kadar az olması oldu.

İncelenen içeriklerde:

• Haberlerin yalnızca yaklaşık %5’inde bilimsel veri yer aldı
• “Neden oldu?” sorusu büyük ölçüde yanıtsız kaldı
• Deprem sonrası ihtiyaçlara dair içerik oranı sadece %6 seviyesinde kaldı

Bu tablo, afet haberciliğinin temel işlevlerinden biri olan toplumu bilinçlendirme görevinin yeterince yerine getirilmediğini ortaya koydu.

Uzmanlar Yerine Ünlüler Konuştu

Araştırmada öne çıkan bir diğer kritik detay ise haberlerde kimlere söz verildiği oldu.

Deprem uzmanları, şehir plancıları ve akademisyenler yerine:

• Ünlüler
• Sporcular
• Sosyal medya figürleri

daha fazla görünürlük kazandı.

Bu durum, afet haberciliğinin bilgi üretmek yerine dikkat çekmeye odaklandığı yönünde değerlendirmelere neden oldu.

Aynı Deprem, Farklı Gerçeklikler

Araştırma, medya dilindeki kutuplaşmayı da net şekilde ortaya koydu.

Farklı yayın organlarının:

• Sorumluluğu farklı aktörlere yüklediği
• Aynı olayı farklı çerçevelerle sunduğu
• Politik bakış açısıyla haber dilini şekillendirdiği

tespit edildi.

Bu durum, deprem gibi bir felakette bile ortak bir toplumsal dilin oluşamadığını gösterdi.

Görseller Bile Tarafsız Değildi

Habercilikte görsel kullanımının etkisine dikkat çeken analizde, fotoğrafların da tarafsız olmadığı vurgulandı.

Bazı yayınlarda:

• Yardım ve umut görüntüleri öne çıkarılırken
  diğerlerinde:
• Eleştirel ve kriz odaklı kareler tercih edildi

Bu farklılık, okurun algısını doğrudan etkileyen bir unsur olarak öne çıktı.

En Büyük Tartışma: Mahremiyet İhlali

Araştırmada en dikkat çeken başlıklardan biri de etik ihlaller oldu.

Deprem sürecinde:

• Yaralı bireylerin görüntüleri
• Bilinci kapalı kişilerin fotoğrafları
• Enkaz altındaki insanların görüntüleri

yayınlanarak insan onurunun ihlal edildiği vurgulandı.

Bu durum, afet haberciliğinde etik sınırların yeniden tartışılmasına neden oldu.

“Mucize Kurtuluş” Hikâyeleri Gerçeği Gölgede Bıraktı

Deprem sonrası en çok öne çıkan içeriklerden biri “mucize kurtuluş” haberleri oldu.

Ancak bu durumun:

• Felaketin gerçek boyutunu perdelediği
• Toplumsal algıyı yumuşattığı
• Sistemsel sorunların geri planda kalmasına neden olduğu

değerlendirildi.

Afet Haberciliği Nasıl Olmalı?

Uzmanlara göre doğru afet haberciliği:

• Bilimsel verilere dayanmalı
• Sorumluluğu sistemsel düzeyde ele almalı
• İnsan onurunu korumalı
• Gerçeği gizlemeden aktarmalı

olmalı.

Haberciliğin yalnızca hız değil, sorumluluk odağında yapılması gerektiği vurgulanıyor.

Asıl Soru: Habercilik de Yeniden İnşa Edilmeli mi?

Deprem, yalnızca binaların değil kurumların da dayanıklılığını test etti.

Ortaya çıkan tablo ise şu soruyu gündeme getirdi:

Afet sonrası sadece şehirler değil, habercilik anlayışı da yeniden inşa edilmeli mi?