Odun Dışı Orman Ürünleri İhracatı Güçleniyor

Türkiye’nin ihracat kalemleri arasında yer alan odun dışı orman ürünleri, hem üretim hacmi hem de sağladığı katma değerle her geçen yıl daha güçlü bir konuma ulaşıyor. Orman Genel Müdürlüğü’nün planlı çalışmaları sayesinde sektör, kırsal kalkınmaya katkı sunarken ülke ekonomisine önemli bir değer kazandırmayı sürdürüyor.

Son 20 yılda odun dışı orman ürünleri üretimi yaklaşık 10 kat artırıldı. 2025 yılı sonu itibarıyla 314 bin ton üretim gerçekleştirilirken, bu üretimden orman köylüsüne 1,5 milyar TL, ülke ekonomisine ise toplam 13 milyar TL katkı sağlandı.

Türkiye, özellikle defne ve kekik başta olmak üzere birçok tıbbi ve aromatik bitkide dünya pazarında güçlü bir konumda bulunuyor. Bu alandaki üretim ve ihracat başarısı dikkat çekerken, defne ürünü odun dışı orman ürünleri arasında öne çıkan türlerden biri olmayı sürdürüyor.

Orman köylüsü için önemli bir gelir kaynağı olan defneye yönelik çalışmalar, 2016 yılında hayata geçirilen I. Defne Eylem Planı ile başladı. Ardından uygulanan II. Defne Eylem Planı kapsamında bugüne kadar 8 bin 644 hektar alanda defne rehabilitasyonu gerçekleştirildi. Bu çalışmalar sonucunda 2003 yılında 3 bin 500 ton olan yıllık defne üretimi, 2022 yılında 47 bin 250 tona yükseldi.

2025 yılı itibarıyla defnenin orman köylüsüne yıllık katkısı 295 milyon TL’ye, ülke ekonomisine katkısı ise 3 milyar 135 milyon TL’ye ulaştı. Türkiye, 2024 ve 2025 yıllarında dünya defne ihracatında ilk sırada yer aldı. TÜİK verilerine göre, 2003 yılında 8 milyon dolar olan defne ihracatı, 2025 sonunda 13 bin 567 ton karşılığında 60,5 milyon dolara çıkarak önemli bir ekonomik katkı sağladı.

Odun dışı orman ürünlerine yönelik eylem planları yalnızca üretim artışıyla sınırlı kalmıyor; aynı zamanda eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla sektörü daha da güçlendiriyor. Kaynak yöneticileri, toplayıcılar ve paydaşlara yönelik verilen eğitimlerle hasat zamanı, toplama teknikleri ve işleme süreçlerinde bilgi düzeyi artırılıyor. Bu kapsamda yaklaşık 10 bin kişiye defne, kekik, trüf, meşe palamudu ve sedir mantarı gibi ürünlerde eğitim verildi.

Sektörde yürütülen çalışmalar kadın istihdamına da önemli katkı sağlıyor. Özellikle defne yaprağı ve kekik üretiminde toplama, kurutma, işleme ve paketleme süreçlerinde kadınların aktif rol aldığı görülüyor. Odun dışı orman ürünleri alanında yaklaşık 30 bin kişilik istihdam bulunurken, bunun yaklaşık 20 binini kadınların oluşturduğu tahmin ediliyor.

Üretimden ihracata uzanan bu güçlü yapı, odun dışı orman ürünlerinin hem kırsal kalkınmayı desteklemesine hem de Türkiye’nin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artırmasına katkı sunmaya devam ediyor.