“Doğal” Diye Satıldı, Tekstil Boyası Çıktı: Gıdada Reactive Red 141 Skandalı

Türkiye’de gıda sanayisine “doğal kırmızı renklendirici” olarak pazarlanan bazı ürünlerde, yalnızca tekstil sektöründe kullanımına izin verilen sentetik boya Reactive Red 141 tespit edildi. Bulgular, yerli bir aroma üretim firmasının yaptığı laboratuvar analizleriyle ortaya çıktı ve gıda denetim sistemiyle ilgili ciddi soru işaretleri yarattı.

DOĞAL DENİLDİ, SENTETİK ÇIKTI

Türkiye’nin önde gelen aroma ve renklendirici üreticilerinden Aromsa AŞ, helal gıda üretiminde kullanılmayan karmin (E120) boyasına alternatif arayışı kapsamında yerli bir tedarikçiden temin edilen
“carmine powder replacer – doğal kırmızı denk ekstraktı ve hibiskus ekstraktı” adlı ürünü analiz etti.

Yapılan incelemelerde ürünün:

• Bitkisel kaynaklı olmadığı

• Tamamen sentetik yapıda olduğu

• İçeriğinde Reactive Red 141 bulunduğu

belirlendi.

ALMANYA ANALİZLERİ DOĞRULADI

Firmanın kendi laboratuvarlarında elde edilen sonuçlar, Almanya’da faaliyet gösteren DIL Deutsches Institut für Lebensmitteltechnik tarafından da doğrulandı.

Ancak aynı analizlerin Türkiye’de yapılması sürecinde dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı:

• TÜBİTAK ve bazı üniversite laboratuvarları, “bu tür analizleri yapmadıklarını” bildirdi

• Tekstil boyası analizi yapan laboratuvarlar ise “gıda için yetkili olmadıkları” gerekçesiyle test yapmayı reddetti

Bu durum, gıda ile tekstil arasında kalan kimyasal maddelerin denetiminde ciddi bir boşluk olduğu eleştirilerine yol açtı.

BAKANLIK SÜRECİ NASIL İŞLEDİ?

Elde edilen analiz raporları:

• Tarım ve Orman Bakanlığı İstanbul Gıda Kontrol Laboratuvarı ile paylaşıldı

• Ancak uzun süre herhangi bir işlem yapılmadı

Üçüncü CİMER başvurusunun ardından Ulusal Gıda Referans Laboratuvarı bilgi talep etti, ancak süreç netleşmedi.

Son aşamada konu:

• Ankara Gıda Kodeks Daire Başkanlığına iletildi

• Ardından Rize İl Gıda Kontrol Laboratuvarı devreye girdi

Analiz sürecinin halen devam ettiği bildiriliyor.

“DOĞAL” ETİKETİYLE PİYASADA

Reactive Red 141, dünya genelinde tekstil boyası olarak biliniyor. Gıdada kullanımı birçok ülkede yasaklanmış veya ciddi şekilde sınırlandırılmış durumda.

Buna rağmen söz konusu ürünlerin:

• “Doğal kırmızı renklendirici” etiketiyle

• İthal edilerek

• Gıda üretiminde kullanılmaya devam ettiği

öne sürülüyor.

SAĞLIK RİSKLERİNE DİKKAT ÇEKİLİYOR

Uzmanlara göre sentetik tekstil boyalarının gıdada kullanımı;

• Kanserojen risk

• Karaciğer ve böbrek hasarı

• Alerjik reaksiyonlar

• Gıda güvenliği ihlalleri

gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.

Bilimsel çalışmalar, özellikle uzun süreli maruziyetin göz ardı edilmemesi gerektiğini ortaya koyuyor.

GIDA DENETİM SİSTEMİ TARTIŞMADA

Gıda güvenliği uzmanları, bu olayın:

• Denetim zincirindeki boşlukları

• Laboratuvar altyapısının güncellenmesi ihtiyacını

• İthal ürün kontrollerindeki yetersizlikleri

gözler önüne serdiğini ifade ediyor.

Son yıllarda dünya genelinde:

• Taklit ve tağşiş ürünlerde artış

• Sahte renklendiricilerin yaygınlaşması

• Tüketicinin doğru bilgiye erişimde zorlanması

önemli bir sorun olarak öne çıkıyor.

SÜREÇ NASIL SONUÇLANABİLİR?

Rize’de yürütülen analizlerin tamamlanmasının ardından:

• Türkiye genelinde yeni düzenlemeler

• İthalat denetimlerinde sıkılaştırma

• Olası yaptırımlar

gündeme gelebilir.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın sürece ilişkin kamuoyuna açıklama yapması bekleniyor.