Prof. Dr. Barbaros Özer: “Gıda Güvenliği Bilimsel Zeminden Kopmamalı”

Gıda ve sağlık ilişkisi üzerine sosyal medya, dijital platformlar ve popüler söylemler üzerinden yayılan bilgi kirliliği, uzmanlara göre toplum sağlığı açısından giderek büyüyen bir risk alanına dönüşüyor. Bilimsel veriler yerine algı yönetiminin ön plana çıkması, tüketicilerin gıda seçimi ve beslenme alışkanlıklarında yanlış kararlar almasına neden olabiliyor.

Bu konu, 5-6 Kasım tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilecek 9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi’nin de ana gündem başlıklarından biri olacak. Kongrede özellikle “Topluma Dayatılan Gıda-Sağlık İlişkisi” başlıklı panelde, gıda güvenliği alanındaki bilgi kirliliği ve toplumsal algı yönetimi çok yönlü biçimde ele alınacak.

“Gıdalar Artık Bir Algı Aracına Dönüştü”

9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi Bilimsel Danışma Kurulu Başkanı Barbaros Özer, modern toplumda gıdaların yalnızca bir beslenme aracı olmaktan çıktığını, aynı zamanda bir yönlendirme ve algı yönetimi unsuruna dönüştüğünü söyledi.

Özer’e göre son yıllarda bazı gıdalar kamuoyuna ya tamamen “zararlı ve zehirli” ya da tam tersine “mucize çözüm” gibi sunuluyor. Bu yaklaşımın bilimsel gerçeklerden uzaklaşma riskini beraberinde getirdiğine dikkat çekiliyor.

Uzmanlar, özellikle sosyal medya ortamında hızla yayılan doğrulanmamış içeriklerin toplumda kafa karışıklığı oluşturduğunu belirtiyor.

Sosyal Medyada Gıda Bilgisi Neden Tartışılıyor?

Son yıllarda beslenme ve sağlık içerikleri dijital platformlarda en hızlı yayılan alanlardan biri haline geldi.

Ancak uzmanlara göre:

• Bilimsel dayanağı olmayan diyet önerileri
• Tek bir gıdayı “mucize” gibi sunan içerikler
• Korku odaklı beslenme söylemleri
• Uzmanlık alanı dışındaki yorumlar
• Sosyal medya fenomenleri üzerinden yayılan iddialar

toplum sağlığı açısından yeni riskler oluşturuyor.

Özellikle “şunu tüketirsen tüm hastalıklar geçer” veya “bu gıda tamamen zehir” gibi kesin ifadelerin bilimsel gerçeklikle örtüşmediği vurgulanıyor.

“Bilimsel Olandan Uzaklaşma” Uyarısı

Prof. Dr. Özer, toplumda farkındalık oluşturma çabasından çok belirli bir gıda-sağlık ilişkisinin dayatılmasının ön plana çıktığını ifade etti.

Bu durumun özellikle:

• Gıda bilimi uzmanı olmayan kişilerin yorumları
• Popüler medya etkisi
• Hızlı tüketilen sosyal medya içerikleri

nedeniyle daha da büyüdüğünü belirten Özer, sürecin zamanla bilimsel zeminden uzaklaşabildiğine dikkat çekti.

Uzmanlara göre yanlış yönlendirilen tüketiciler:

• Gereksiz kısıtlayıcı diyetlere
• Dengesiz beslenmeye
• Bilimsel olmayan ürün kullanımına
• Takviye bağımlılığına
• Sağlık kaygısına dayalı tüketim davranışlarına

yönelebiliyor.

Gıda Güvenliği Neden Daha Kritik Hale Geldi?

Dünya genelinde artan nüfus, iklim değişikliği, üretim baskısı ve küresel tedarik zincirleri nedeniyle gıda güvenliği konusu son yıllarda daha stratejik bir başlık haline geldi.

Uzmanlara göre güvenli gıda yalnızca:

• Mikrobiyolojik risklerden korunmak
• Kimyasal güvenlik sağlamak
• Hijyen standartlarını korumak

anlamına gelmiyor.

Aynı zamanda doğru bilgiye erişim ve bilimsel iletişim de gıda güvenliğinin önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Kongrede Hangi Konular Ele Alınacak?

9. Uluslararası Gıda Güvenliği Kongresi kapsamında düzenlenecek panelde;

• Toplumda oluşan yanlış beslenme algıları
• Gıda-sağlık ilişkisindeki bilgi kirliliği
• Bilimsel iletişim yöntemleri
• Tüketici davranışları
• Disiplinler arası iş birliği
• Medyanın rolü

gibi başlıklar değerlendirilecek.

Panele:

• Toksikolog Ali Esat Karakaya
• Endokrinolog Taner Damcı
• Diyetisyen Murat Baş

katılacak.

Panelin moderatörlüğünü ise Kongre Başkanı Samim Saner yürütecek.

“Disiplinler Arası Yaklaşım Şart”

Uzmanlar, gıda güvenliği ve beslenme konularının yalnızca tek bir disiplinin bakış açısıyla değerlendirilemeyeceğini belirtiyor.

Çünkü konu:

• Halk sağlığı
• Gıda mühendisliği
• Tıp
• Diyetetik
• Psikoloji
• İletişim bilimleri

gibi birçok alanı doğrudan ilgilendiriyor.

Bu nedenle bilimsel verilerin toplumla doğru şekilde paylaşılması için disiplinler arası iş birliğinin kritik olduğu ifade ediliyor.

Tüketici Davranışları Nasıl Değişiyor?

Son yıllarda tüketicilerin özellikle:

• Katkı maddeleri
• İşlenmiş gıdalar
• Şeker tüketimi
• Takviye ürünler
• Organik ürünler
• Fonksiyonel besinler

konusunda daha hassas hale geldiği görülüyor.

Ancak uzmanlar, bu hassasiyetin bazen yanlış bilgilerle yönlendirildiğini ve “korku temelli tüketim davranışları” oluşabildiğini belirtiyor.

Özellikle sosyal medya kaynaklı içeriklerin bilimsel doğrulama süzgecinden geçirilmeden yayılması, bilgi kirliliğini büyüten en önemli unsurlar arasında gösteriliyor.

Gıda Güvenliği Derneği Ne Amaçlıyor?

2004 yılında kurulan Gıda Güvenliği Derneği’nin temel hedefleri arasında:

• Tarladan sofraya güvenli gıda anlayışını yaygınlaştırmak
• Tüketici farkındalığını artırmak
• Gıda güvenliği konusunda toplum bilinci oluşturmak
• Kamu, akademi ve sektör iş birliğini geliştirmek
• Uluslararası düzeyde ortak çalışmalar yürütmek

yer alıyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde yalnızca güvenli üretim değil; doğru bilgi yönetimi de gıda güvenliğinin temel unsurlarından biri olacak.

Bilgi Kirliliği Halk Sağlığını Nasıl Etkiliyor?

Bilim insanları, yanlış beslenme bilgilerinin uzun vadede toplum sağlığını doğrudan etkileyebileceğini belirtiyor.

Yanlış yönlendirmeler nedeniyle:

• Gereksiz diyet uygulamaları
• Vitamin ve mineral eksiklikleri
• Bilinçsiz takviye kullanımı
• Sağlıksız kilo verme yöntemleri
• Kronik hastalık riskleri

artabiliyor.

Bu nedenle uzmanlar, sağlık ve beslenme konularında güvenilir kaynaklara başvurulmasının büyük önem taşıdığını vurguluyor.