Türkiye'nin kuzeybatısında, Edremit Körfezi ile Çanakkale arasında uzanan Kaz Dağları... Mitolojiye göre tanrıların savaşını izlemek için zirvesine çıktığı, Homeros'un İlyada destanında anlattığı efsanevi İda Dağı... Binlerce yıllık çam, meşe, kestane ve kayın ağaçlarının gölgesinde soluklanan, derelerinde alabalıkların dans ettiği, oksijeniyle "Dünyanın Akciğeri" olarak anılan bu eşsiz coğrafya, bugün geleceğine ilişkin büyük tartışmaların merkezinde yer alıyor.

Yeşilin Kıyameti

Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte Kaz Dağları'nda kuş sesleriyle uyanmak artık birçok kişi için geçmişe duyulan bir özlemi temsil ediyor. O seslerin arasına zaman zaman iş makinelerinin uğultusu, açılan yolların gürültüsü ve insan faaliyetlerinin izleri karışıyor.

Onlarca yıldır ayakta duran, belki de bir çobanın gölgesinde dinlendiği, bir yörük kadınının çeyizini topladığı, bir çocuğun ilk kez bir ceylanı gördüğü o ulu çamlar... Bugün bölgenin doğal dokusu üzerindeki baskılar nedeniyle çevrecilerin ve bölge halkının dikkatle takip ettiği bir sürecin parçası haline gelmiş durumda.

Bir ağacın yüzlerce yılda büyüdüğünü bilmeyen bir anlayış, onu birkaç dakika içinde ortadan kaldırabilir. Ancak doğanın kendisini yenilemesi çoğu zaman insan ömründen daha uzun sürer.

Maden Uğruna Tartışılan Cennet

Türkiye'de madencilik faaliyetleri, özellikle son yıllarda çevresel etkileri nedeniyle yoğun tartışmaların odağında yer alıyor. Altın, bakır ve gümüş gibi madenlerin çıkarılması için yürütülen projeler, ekonomik katkıları kadar doğal yaşam üzerindeki etkileri nedeniyle de kamuoyunda tartışılıyor.

Altın madenciliğinde kullanılan yöntemler ve kimyasal süreçler uzun yıllardır bilim insanları, kamu kurumları ve çevre örgütleri tarafından değerlendiriliyor. Bölge halkı ise özellikle su kaynaklarının korunması, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve doğal yaşamın devamı konusunda endişelerini dile getiriyor.

Kaz Dağları'ndaki madencilik projeleri üzerine yürütülen tartışmalar yalnızca ağaç kaybı meselesiyle sınırlı değil. Bölgenin zeytincilik, arıcılık, kırsal turizm ve tarımsal üretim potansiyelinin geleceği de bu tartışmaların önemli başlıkları arasında yer alıyor.

Yanan Topraklar, Suskun Vicdanlar

Madencilik faaliyetlerinin yanı sıra son yıllarda yaşanan orman yangınları da bölgenin geleceğine ilişkin kaygıları artırıyor.

Her büyük yangının ardından kamuoyunda çeşitli iddialar ve tartışmalar gündeme geliyor. Ancak bu tür iddiaların resmi soruşturmalar, bilimsel veriler ve yetkili kurumların açıklamaları doğrultusunda değerlendirilmesi gerekiyor.

Bununla birlikte bölge halkı ve çevre örgütleri, yangınların ardından doğal alanların korunması ve kullanım kararlarının daha şeffaf yürütülmesi gerektiğini savunuyor.

Toprağın Dilinden Anlamayan Medeniyet

Anadolu toprağı yalnızca bir coğrafya değildir; aynı zamanda bir kültür, bir medeniyet ve bir hafızadır. Binlerce yıllık geçmişin izlerini taşıyan bu topraklar, çevresel baskılarla karşılaştığında yalnızca ağaçlarını değil, yaşam biçimlerini de kaybetme riskiyle karşı karşıya kalıyor.

Kaz Dağları'nın eteklerinde yaşayan Yörükler, göçerler ve köylüler için dağ sadece bir manzara değildir. Dağ; geçim kaynağıdır, su deposudur, şifadır.

Kestane ağacı sofradır. Defne yaprağı sabundur. Kekik çayı şifadır.

Birçok bölge sakini, ekonomik getiriler kadar doğal kaynakların korunmasının da önemli olduğunu savunuyor. Çünkü kaybedilen bazı değerlerin geri kazanılması mümkün olmayabiliyor.

Bir maden ocağı birkaç yıl faaliyet gösterebilir. Ancak bir zeytin ağacının meyve vermesi için yıllar gerekir. Bir kestane ağacının gölgesinde ise nesiller büyür.

Direniş: Umudun Adı

Tüm tartışmalara rağmen Kaz Dağları'nda bir umut ışığı yanmaya devam ediyor.

Köylüler, çevre aktivistleri, avukatlar, akademisyenler ve sanatçılar... Her kesimden insan bu toprakların geleceği konusunda söz söylemeye çalışıyor. Nöbetler tutuluyor, imza kampanyaları düzenleniyor, davalar açılıyor.

2019 yılında Kaz Dağları'nda başlayan çevre nöbeti, Türkiye'nin en dikkat çekici çevre hareketlerinden biri olarak hafızalara kazındı. Yağmurda, çamurda, sıcakta ve soğukta insanlar dağlarına sahip çıkmak için bir araya geldi.

O günlerde bir köylü kadının söylediği söz hâlâ hafızalarda:

"Onların parası çok, bizim ise toprağımız. Parayla toprak satın alınır ama vatan satın alınamaz. Biz bu topraklarda doğduk, bu topraklarda öleceğiz. Dağlarımızı vermeyeceğiz."

Çarpıcı Gerçekler

Bugün Türkiye'de orman alanları ile madencilik faaliyetleri arasındaki ilişki, çevre politikalarının en çok tartışılan konularından biri olmaya devam ediyor.

Çeşitli araştırmalar ve çevre raporları, milyonlarca hektarlık orman alanının farklı düzeylerde madencilik ruhsatlarıyla ilişkilendirildiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar ise bu durumun uzun vadeli ekolojik etkilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Bazı çevre örgütleri ve bilim insanları, Kaz Dağları çevresindeki madencilik projelerinin bölgenin biyolojik çeşitliliği ve doğal yaşamı üzerinde baskı oluşturabileceğini ifade ediyor.

Kaz Dağları ve Biga Yarımadası genelinde altın, gümüş ve bakır gibi metalik madencilik alanında faaliyet gösteren, ruhsat sahibi olan veya çeşitli aşamalardaki projelerde yer alan şirketler arasında TÜMAD Madencilik, Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş., CVK Madencilik ve Zenit Madencilik gibi firmalar bulunuyor.

Bu projeler ekonomik katkıları ve istihdam potansiyelleri nedeniyle desteklenirken, çevresel etkileri nedeniyle çeşitli sivil toplum kuruluşları, akademisyenler ve bölge sakinleri tarafından eleştiriliyor. Tartışmaların merkezinde ise doğal varlıkların korunması ile ekonomik faaliyetler arasında nasıl bir denge kurulacağı sorusu yer alıyor.

Kaz Dağları yalnızca Türkiye'nin değil, dünyanın da önemli biyolojik çeşitlilik merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Bölgede çok sayıda orman tipi, yüzlerce bitki türü ve önemli sayıda endemik canlı türü bulunuyor.

Geleceğe Kalan Miras: Kül mü, Yeşil mi?

Bir gün bu yazıyı okuyan çocuklarımız bize şu soruyu sorabilir:

"Siz Kaz Dağları'nı koruyamadınız mı?"

O gün geldiğinde vereceğimiz cevap, bugün aldığımız kararlarda saklı olacak.

Bir ormanın sağladığı temiz hava, temiz su ve yaşam, çoğu zaman ekonomik tabloların gösterebileceğinden çok daha büyük bir değere sahiptir.

Kaz Dağları'nda akan her derenin sesi, esen her rüzgârın fısıltısı ve açan her çiçeğin rengi; yalnızca bugünün değil, yarının da mirasıdır.

Bu topraklar bizim.

Bu ormanlar bizim.

Bu gelecek bizim.

Kaz Dağları'nın sessiz çığlığını duymak için bazen kulaklarımızı değil, vicdanımızı açmamız gerekir.

Çünkü kaybedilen yalnızca ağaçlar değildir. Kayıp, aynı zamanda hafızadır, kültürdür ve gelecek kuşaklara bırakılacak yaşam alanlarıdır.

Doğa bizden intikam almaz. Ancak ondan uzaklaştığımızda bedelini çoğu zaman yine biz öderiz.

Sözün Bittiği Yer

Bu satırları okurken, belki de Kaz Dağları'nın bir köşesinde yeni bir ağaç kesiliyor, yeni bir yol açılıyor ya da doğa üzerinde yeni bir müdahale gerçekleştiriliyor olabilir.

Ve biz bu satırları okuduktan sonra günlük hayatımıza geri dönebiliriz.

Ama Kaz Dağları'nda yaşayan insanlar için bu yalnızca bir gündem maddesi değil; yaşam alanlarının, su kaynaklarının ve geleceklerinin meselesi.

Belki de asıl mesele, bizim ne kadar uzağında durduğumuz değil, ne kadar yakınında durabildiğimizdir.

Kaz Dağları'nın çığlığı, aslında yalnızca bir dağın değil; Anadolu'nun, doğanın ve gelecek kuşakların ortak sesidir.

"Kaz Dağları'nda en güzel ezanı ağaçlar okur rüzgârla. Tabii dinlemesini bilene."

Kaz Dağları'nı korumak, geçmişe saygı ve geleceğe karşı sorumluluktur.