Ayrılık Kaygısı Bozukluğu: Ebeveynler mi Çocuklar mı Ayrılıktan Korkuyor?

Kimi ebeveyne göre “şımartılmış çocuk davranışı”, kimine göre “anne-babaya aşırı düşkünlük”… Ancak uzmanlara göre bu durumun ardında çok daha ciddi bir neden yatıyor: Ayrılık Kaygısı Bozukluğu.

Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Uğur Karabağ, “Tanıyı çocuğa koyuyoruz, fakat çoğu zaman aslında ayrılma kaygısını yaşayan ebeveyn oluyor.” diyerek dikkat çekiyor.

Pandemi Sonrası Ayrılık Kaygısı Arttı

Genel nüfusun yaklaşık yüzde 5’ini etkileyen “ayrılık kaygısı bozukluğu”, pandemi sonrası dönemde zirve yaptı.
Bu bozukluk genellikle kreş, anaokulu veya ilkokul çağında görülse de, bazı vakalarda ergenlikte ve hatta yetişkinlikte de ortaya çıkabiliyor.

Dr. Karabağ, “Çocuğunuz sizden ayrılmakta zorlanıyor, yalnız kalmaktan korkuyor, sizin başınıza kötü bir şey geleceğini düşünüyorsa ve buna bağlı olumsuz rüyalar görüyorsa, bu durum ayrılık kaygısı bozukluğuna işaret ediyor olabilir.” diyor.

Ebeveynlerin Fark Etmeden Yüklediği Kaygı

Evlerde sıkça duyulan “Çocuğum peşimden ayrılmıyor”, “Gece ağlayarak yanımıza geliyor” ya da “Tek başına tuvalete gitmek istemiyor” gibi cümlelerin ardında, çoğu zaman çocuğun değil, ebeveynin kaygısı yatıyor.

Dr. Karabağ, “Tanıyı çocuğa koyuyoruz ama genellikle ayrılma kaygısını yaşayan kişi ebeveyn oluyor. Bu nedenle süreç, tanıya değil çocuğa özgü şekilde yönetilmelidir.” ifadelerini kullanıyor.

Koruyucu Ebeveyn Tutumları da Kaygıyı Artırıyor

Çocuğa duyulan aşırı koruyucu ve kollayıcı tutumlar da bu kaygının temel sebeplerinden biri.
Dr. Karabağ, “Bazı durumlarda çocuk, anne-baba arasındaki ilişki sorunlarında taraflardan biri için güvenli bir liman haline gelir. Bu durumda çocuğun ebeveynden ayrılması, duygusal olarak tehlikeli hissedilir.” diyor.

Ancak uzman, ebeveynlerin bu tutumlarının “hata” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor:

“Bu davranışlar, çocuğa duyulan sevgi ve koruma içgüdüsünün doğal bir yansımasıdır.”

Dikkat Edilmesi Gereken Bedensel Belirtiler

Ayrılık kaygısı yalnızca duygusal değil, bedensel belirtilerle de kendini gösterebilir:

• Ayrı kalınca mide bulantısı,

• Baş ağrısı,

• Kalp çarpıntısı,

• Uyku bozuklukları ve kabuslar…

Dr. Karabağ’a göre erken fark edilen ve doğru yöntemlerle desteklenen çocuklar, bu kaygıyı aşarak çok daha özgüvenli bireyler haline gelebiliyor.

Uzmanlardan Öneriler: Her Çocuk Biriciktir

• Tanıdan ziyade çocuğa özgü bir yaklaşım belirlenmeli.

• Ebeveynler kendi kaygılarını da fark etmeli.

• Çocuğun bireysel güven duygusu desteklenmeli.

• Gerektiğinde profesyonel psikolojik destek alınmalı.

Dr. Uğur Karabağ, “Her çocuk farklıdır, her kaygı farklıdır. Bu nedenle tedavi süreci standart değil, bireysel olmalıdır.” diyerek ebeveynleri bilinçli olmaya davet ediyor.

Ayrılık kaygısı sadece çocukların değil, ebeveynlerin de aynada kendine bakmasını gerektiriyor. Çocuğun elini bırakmadan, onun kendi ayakları üzerinde durmasına izin vermek; sağlıklı bağ kurmanın ilk adımıdır.