Türkiye’ye Gelen Ayçiçeği Sevkiyatlarında Pestisit Alarmı: İki Gemi Geri Çevrildi

ürkiye’ye ithal edilen ayçiçeği sevkiyatlarında ortaya çıkan pestisit ve küf krizi, gıda güvenliği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Tarım piyasası analiz platformu APK-Inform SUNSEEDMAN tarafından paylaşılan verilere göre, Mayıs ayında Arjantin’den Türkiye limanlarına ulaşan üç ayçiçeği gemisinden ikisi yapılan analizler sonrası reddedildi.

Laboratuvar incelemelerinde, sevkiyatlarda Türkiye’nin yasal sınırlarını aşan pestisit kalıntıları ile küf oluşumu tespit edildiği belirtildi. Yalnızca 33 bin ton kapasiteli tek bir geminin tüm kontrolleri geçerek limana kabul edildiği aktarıldı.

İki Ayçiçeği Gemisi Geri Çevrildi

Sektör kaynaklarından aktarılan bilgilere göre, Türkiye limanlarında gerçekleştirilen analizlerde iki ayrı gemide yüksek pestisit kalıntısı ve küf tespit edildi.

Yetkililerin özellikle ithal yağlı tohumlarda:

• pestisit kalıntısı,
• mikotoksin,
• depolama kaynaklı kalite sorunları

üzerindeki denetimleri son dönemde artırdığı ifade ediliyor.

Analizlerden geçemeyen sevkiyatların gümrükten geri çevrildiği belirtilirken, yalnızca mevzuata uygun bulunan tek geminin tahliyesine izin verildiği kaydedildi.

Sorun Yalnızca Türkiye ile Sınırlı Değil

Rapora göre benzer kalite problemleri Bulgaristan’da da görüldü. Arjantin menşeli ayçiçeği sevkiyatlarında yüksek pestisit kalıntılarıyla karşılaşıldığı belirtilirken, Avrupa’daki bazı ithalatçıların da daha temkinli hareket etmeye başladığı ifade edildi.

Sektör temsilcileri özellikle yağlı tohum ticaretinde kalite sorunlarının:

• ticari risk,
• maliyet artışı,
• tedarik baskısı

yaratabileceğine dikkat çekiyor.

Türkiye Ayçiçeği İthalatında Önemli Konumda

Uluslararası Ticaret Merkezi verilerine göre Türkiye, 2025/26 sezonunun Eylül-Nisan döneminde yaklaşık 1,3 milyon ton yağlı tohum ithalatı gerçekleştirdi.

Türkiye’nin ayçiçeği tedarikinde:

• Romanya yüzde 48,
• Moldova yüzde 28,
• Bulgaristan yüzde 15

payla öne çıkan ülkeler arasında yer aldı.

Arjantin’den yapılan ithalatın ise son dönemde özellikle arz açığını dengelemek amacıyla gündeme geldiği belirtiliyor.

Ayçiçek Yağı Fiyatlarında Gerileme Yaşandı

Piyasadaki kalite tartışmaları ve arz hareketliliği sonrası ayçiçek yağı fiyatlarında da düşüş görüldü.

Sektör verilerine göre FOB Türkiye bazında ayçiçek yağı fiyatları ton başına yaklaşık 1380-1400 dolar seviyelerine kadar geriledi.

Uzmanlara göre küresel piyasalardaki hareketlilik ile kalite kaynaklı riskler birlikte değerlendirildiğinde önümüzdeki dönemde denetimlerin daha da sıkılaşması bekleniyor.

Pestisit Neden Risk Oluşturuyor?

Uzmanlara göre yüksek pestisit kalıntıları uzun vadede insan sağlığı açısından ciddi riskler taşıyabiliyor.

Bazı pestisitlerin:

• hormonal sistemi etkileyebildiği,
• sinir sistemi üzerinde toksik etki oluşturabildiği,
• karaciğer ve böbrek üzerinde yük yaratabildiği

belirtiliyor.

Özellikle yağlı tohum ürünlerinde kalıntı kontrolünün büyük önem taşıdığı vurgulanıyor.

Küf ve Mikotoksin Riski Dikkat Çekiyor

Uzmanların dikkat çektiği bir diğer konu ise küf kaynaklı mikotoksinler.

Sıcak ve nemli depolama koşullarında oluşabilen bazı küf toksinlerinin:

• karaciğer hasarı,
• bağışıklık sistemi sorunları,
• uzun vadeli sağlık riskleri

ile ilişkilendirildiği ifade ediliyor.

Bu nedenle depolama ve taşıma koşullarının kritik önemde olduğu belirtiliyor.

Ayçiçek Yağı Birçok Üründe Kullanılıyor

Ayçiçek yağı yalnızca ev tüketiminde değil;

• hazır gıdalarda,
• paketli ürünlerde,
• restoran sektöründe,
• atıştırmalıklarda,
• unlu mamullerde

de yaygın biçimde kullanılıyor.

Uzmanlara göre bu nedenle yağlı tohumlarda yaşanan kalite sorunları geniş bir tüketici kitlesini ilgilendiren önemli bir başlık olarak görülüyor.

Türkiye’de Denetimler Sıkılaşıyor

Son dönemde hem ithal ürünlerde hem de iç piyasada pestisit kalıntıları ve küf kaynaklı gıda güvenliği denetimlerinin artırıldığı görülüyor.

Uzmanlar özellikle:

• ithal yağlı tohumlar,
• bakliyatlar,
• kuru gıdalar,
• yem hammaddeleri

üzerindeki kontrollerin daha kritik hale geldiğini belirtiyor.

Uzmanlardan Gıda Güvenliği Uyarısı

Gıda güvenliği uzmanlarına göre küresel ticaretin büyümesiyle birlikte sınır kontrolleri ve laboratuvar analizleri her zamankinden daha önemli hale geldi.

Özellikle:

• düzenli analiz,
• şeffaf denetim,
• izlenebilir tedarik zinciri,
• güvenli depolama koşulları

konularının halk sağlığı açısından kritik olduğu vurgulanıyor.

Uzmanlar, pestisit ve küf risklerinin yalnızca ekonomik değil; aynı zamanda toplum sağlığını doğrudan ilgilendiren önemli bir güvenlik meselesi olduğuna dikkat çekiyor.