Bir tatil köyü kendini “doğa dostu”, “sürdürülebilir”, “eko-resort”, “karbon nötr” ya da “yeşil otel” olarak tanıtıyor olabilir. Ancak bu ifadeler tek başına gerçeği göstermiyor. Çünkü turizm sektöründe giderek büyüyen sorunlardan biri, çevreye zarar veren faaliyetlerin yeşil pazarlama diliyle maskelemesi anlamına gelen greenwashing.

Bugün birçok lüks tatil köyü, birkaç güneş paneli, ahşap dekorasyon, havlu tasarrufu kartı veya doğa manzaralı reklam görselleriyle kendini çevreci gösterebiliyor. Oysa aynı tesis; kıyı ekosistemini bozuyor, orman alanlarını parçalıyor, yeraltı suyunu tüketiyor, atık suyunu doğru yönetmiyor, gıda israfı üretiyor, yerel halkı ekonomik olarak dışarıda bırakıyor ve ulaşım kaynaklı karbon yükünü görünmez hale getiriyor olabilir.

Asıl soru şu: Bir tesis gerçekten doğayı mı koruyor, yoksa doğayı pazarlama malzemesine mi dönüştürüyor?

Küresel turizmin büyüklüğü bu soruyu daha da kritik hale getiriyor. WTTC verilerine göre seyahat ve turizm sektörü 2025’te küresel ekonomiye 11,6 trilyon dolar katkı sağladı ve küresel ekonominin yüzde 9,8’ini oluşturdu. Sektör aynı yıl dünya genelinde 366 milyon istihdamı destekledi. Bu ekonomik büyüklük, turizmin doğru yönetildiğinde kalkınma fırsatı, yanlış yönetildiğinde ise ekosistemler üzerinde büyük baskı anlamına geldiğini gösteriyor.

Sürdürülebilir turizm, yalnızca çevre dostu görünmek değildir. Birleşmiş Milletler yaklaşımına göre sürdürülebilir turizm; ziyaretçilerin, sektörün, çevrenin ve ev sahibi toplulukların bugünkü ve gelecekteki ekonomik, sosyal ve çevresel ihtiyaçlarını birlikte dikkate alan turizmdir. Yani gerçek sürdürülebilirlik; doğa, yerel halk ve ekonomi arasında denge kurmak zorundadır.

Greenwashing nedir?

Greenwashing, bir şirketin, tesisin, markanın veya projenin çevreye duyarlıymış gibi gösterilmesi; ancak bu iddianın somut veri, bağımsız denetim ve gerçek etki azaltımıyla desteklenmemesidir.

Turizmde greenwashing genellikle şu şekilde ortaya çıkar:

Tesis kendini “eko” diye tanıtır ama inşaatı hassas kıyı ekosistemine yapılmıştır.

Otel “karbon nötr” olduğunu söyler ama uçuş, transfer, tedarik zinciri ve enerji tüketimini açıklamaz.

Menüde “yerel ürün” vurgusu yapılır ama gıda tedarikinin büyük kısmı dışarıdan gelir.

Misafire havluyu tekrar kullanın kartı sunulur ama tesisin dev havuzları, klimalı villaları, golf alanı, açık büfesi ve peyzaj sulaması yüksek kaynak tüketmeye devam eder.

Bir otel “sıfır atık” der ama atığın nasıl ayrıştırıldığı, nereye gönderildiği, ne kadarının geri dönüştürüldüğü açıklanmaz.

Bir tatil köyü “doğanın içinde” diye pazarlanır ama o doğa, tesis yapılırken zaten parçalanmış olabilir.

Avrupa Komisyonu’nun yeşil iddialara ilişkin çalışmaları da bu sorunun yalnızca turizme özgü olmadığını gösteriyor. Komisyona göre çevresel iddiaların yüzde 53’ü belirsiz, yanıltıcı veya temelsiz bilgi içeriyor; yüzde 40’ı ise destekleyici kanıttan yoksun. Ayrıca yeşil etiketlerin önemli bir kısmında doğrulama mekanizması zayıf ya da yok.

Eko-turizm neden kolayca pazarlama aracına dönüşüyor?

Çünkü doğa artık turizmin en güçlü satış argümanlarından biri. İnsanlar kalabalık şehirlerden uzaklaşmak, temiz hava almak, orman, deniz, göl, yayla ve sessizlikle buluşmak istiyor. Bu talep büyüdükçe turizm sektörü de “doğaya kaçış” söylemini daha yoğun kullanıyor.

Sorun şu: Doğa deneyimi satmak ile doğayı korumak aynı şey değildir.

Bir tesisin orman manzaralı olması, sürdürülebilir olduğu anlamına gelmez.

Bir otelin ahşap mimari kullanması, ekolojik olduğu anlamına gelmez.

Bir tatil köyünün yoga, detoks, organik kahvaltı veya doğa yürüyüşü sunması, çevresel etkisinin düşük olduğu anlamına gelmez.

Bir işletmenin birkaç çevreci uygulaması olması, toplam etkisinin sürdürülebilir olduğu anlamına gelmez.

Gerçek eko-turizm; daha az tüketen, yerel halkı güçlendiren, biyoçeşitliliği koruyan, taşıma kapasitesine uyan, atığını yöneten, suyu ölçen, karbonunu azaltan ve doğaya geri kazandıran turizmdir.

Greenwashing ise çoğu zaman bunun tersidir: Tüketim modeli aynı kalır, yalnızca dili yeşile boyanır.

Lüks tatil köyleri ekosisteme nasıl zarar veriyor?

Lüks turizmin çevresel etkisi yalnızca tesisin içindeki uygulamalarla sınırlı değildir. Bir tatil köyünün gerçek etkisi; arazi seçimi, inşaat süreci, enerji kullanımı, su tüketimi, ulaşım, atık yönetimi, gıda tedariki, personel lojistiği, peyzaj uygulamaları ve yerel yaşamla ilişkisi üzerinden değerlendirilmelidir.

Kıyı ekosistemleri parçalanıyor

Deniz kıyısına kurulan lüks tesisler; kumul alanları, sazlıkları, sulak alanları, deniz çayırlarını, mercan resiflerini ve kıyı ormanlarını baskı altına alabilir. İskeleler, dolgu alanları, marina projeleri, özel plaj düzenlemeleri, kıyı ışıklandırmaları ve yoğun tekne trafiği deniz canlılarının yaşam alanlarını bozabilir.

UNEP’e göre mercan resifleri okyanus tabanının yüzde 1’inden daha azını kaplamasına rağmen deniz türlerinin en az yüzde 25’ini destekliyor. Aynı kaynak, mercan resiflerinin kara kaynaklı kirlilik, besin yükü, tortu taşınımı, deniz kirliliği ve aşırı avcılık gibi yerel baskılara karşı hassas olduğunu belirtiyor. Bu nedenle kıyı turizmi yalnızca “plaj kullanımı” değil, doğrudan ekosistem sağlığı meselesidir.

Orman ve makilik alanlar tesis alanına dönüşüyor

“Doğanın içinde tatil” söylemi çoğu zaman orman, maki, kıyı, yayla veya dağ ekosistemlerinin turizm yatırımı için dönüştürülmesiyle kuruluyor. Bu dönüşüm, yalnızca ağaç kesimi anlamına gelmez. Yol açılması, otopark yapılması, altyapı çekilmesi, gece aydınlatması, gürültü, insan hareketliliği ve yeni yapılaşma da habitat bütünlüğünü bozar.

Bir orman parçasının ortasına kurulan küçük görünümlü bir tesis bile yaban hayatı koridorlarını kesebilir. Kuşların yuvalama alanları, memelilerin geçiş rotaları, böceklerin ve polinatörlerin yaşam döngüleri etkilenebilir. Özellikle hassas bölgelerde parçalanma, ekosistemin görünmeyen ama en kalıcı zararlarından biridir.

Su kaynakları lüks tüketim baskısı altında kalıyor

Turizm tesisleri, özellikle yaz aylarında yerel su kaynakları üzerinde ciddi baskı oluşturabilir. Havuzlar, spa alanları, peyzaj sulaması, golf sahaları, yoğun çamaşırhane kullanımı, açık büfe mutfaklar ve misafir başına yüksek tüketim su talebini artırır.

Turizmin küresel ölçekte doğrudan su tüketimi toplam su tüketimi içinde küçük görünse de, asıl mesele yerel ve mevsimsel baskıdır. Çünkü tatil köyleri çoğunlukla su stresi yaşayan kıyı bölgelerinde, yaz kuraklığının arttığı dönemlerde ve nüfusun geçici olarak katlandığı alanlarda yoğunlaşır. Turizm ve su kullanımı üzerine yapılan çalışmalar, özellikle otel sektöründe su talebinin yerel yönetim açısından önemli bir planlama konusu olduğunu ortaya koyuyor.

Bir köyde ya da küçük kıyı yerleşiminde halk su kesintisi yaşarken, lüks tesisin çimleri yeşil kalıyorsa burada sürdürülebilirlikten değil, kaynak adaletsizliğinden söz edilir.

Atık su ve kimyasal yük doğal sistemleri bozuyor

Bir tatil köyü doğa dostu görünse bile atık su yönetimi zayıfsa çevreye ciddi zarar verebilir. Arıtılmamış ya da yetersiz arıtılmış atık su; deniz, göl, dere, sulak alan ve yeraltı sularını etkileyebilir. Deterjanlar, temizlik kimyasalları, havuz kimyasalları ve mutfak atıkları ekosistem üzerinde baskı oluşturabilir.

Kıyı bölgelerinde atık suyun doğrudan veya dolaylı biçimde denize ulaşması; alg patlamaları, oksijen azalması, kötü koku, su kalitesi bozulması ve deniz canlıları üzerinde stres yaratabilir. Bu durum, özellikle kapalı koylar, küçük göller ve hassas sulak alanlar için daha risklidir.

Atık üretimi görünenden daha büyük

Lüks tatil modeli, yüksek konfor ve bol tüketim üzerine kurulduğunda ciddi atık üretir. Tek kullanımlık ambalajlar, plastik şişeler, kozmetik ürünler, açık büfe gıda israfı, dekorasyon atıkları, tekstil atıkları, bahçe atıkları ve inşaat/yenileme atıkları bu yükün parçalarıdır.

Dünya Ekonomik Forumu’nun 2025 raporuna ilişkin değerlendirmede, turistlerin günlük ortalama atık üretiminin kişi başı 1,6 kilogram olduğu ve bunun küresel ortalamanın yaklaşık iki katı olduğu belirtiliyor. Müdahale edilmezse turizm kaynaklı atığın 2034’e kadar yıllık 205 milyon tona ulaşabileceği öngörülüyor.

Bu nedenle bir tesisin “plastik pipet kullanmıyoruz” demesi yeterli değildir. Asıl soru şudur: Toplam atık miktarı ne kadar, ne kadarı kaynağında azaltılıyor, ne kadarı geri dönüştürülüyor, organik atık nasıl yönetiliyor, gıda israfı nasıl ölçülüyor?

Karbon ayak izi yalnızca otelin elektriği değildir

Birçok tesis karbon iddiasını yalnızca kendi binasındaki enerji tüketimi üzerinden anlatıyor. Oysa turizmin karbon ayak izi çok daha geniştir. Uçak yolculukları, transfer araçları, ithal gıda, inşaat malzemeleri, çamaşırhane, soğutma sistemleri, havuzlar, klima, spa, restoran, tedarik zinciri ve personel ulaşımı bu toplamın parçasıdır.

Nature Climate Change’de yayımlanan araştırmaya göre turizmin küresel karbon ayak izi 2009-2013 döneminde 3,9’dan 4,5 gigaton CO2 eşdeğerine yükseldi ve küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde 8’ini oluşturdu. Araştırma, ulaştırma, alışveriş ve gıdanın önemli katkı verdiğini ortaya koydu.

2024’te Nature Communications’ta yayımlanan çalışma da turizm emisyonlarını azaltmanın zorluğuna dikkat çekerek, birçok destinasyonun turizm talebindeki büyümeyi artan emisyonlardan ayrıştırmakta zorlandığını belirtiyor.

Bu nedenle bir tesisin “karbon nötr” iddiası, ancak tüm kapsamlar açıklanıyorsa anlamlıdır. Sadece ağaç dikme kampanyası ya da karbon kredisi satın almak, yüksek tüketimli lüks turizm modelini otomatik olarak sürdürülebilir yapmaz.

En yaygın greenwashing taktikleri

Belirsiz kelimeler kullanmak

“Yeşil”, “doğa dostu”, “çevreci”, “eko”, “sürdürülebilir”, “doğal”, “karbon bilinçli” gibi ifadeler tek başına kanıt değildir. Bu kelimelerin arkasında ölçülebilir veri yoksa, pazarlama sloganından ibaret kalabilir.

Küçük uygulamayı büyük başarı gibi göstermek

Havlu değişimini azaltmak, tek kullanımlık pipeti kaldırmak veya odalara cam şişe koymak faydalı olabilir. Ancak tesisin enerji, su, atık, inşaat, arazi kullanımı ve ulaşım etkisi açıklanmıyorsa bu uygulamalar ana sorunu perdeleyebilir.

Sertifika karmaşası yaratmak

Bazı tesisler kendi oluşturdukları rozetleri, belirsiz çevre belgelerini veya doğrulaması zayıf etiketleri büyük bir çevre başarısı gibi sunabilir. Oysa güvenilir sertifikasyon; bağımsız denetim, ölçülebilir kriter, düzenli kontrol ve şeffaf raporlama gerektirir.

GSTC, sürdürülebilir turizmde küresel standartları yöneten ve sertifikasyon kuruluşları için akreditasyon çerçevesi sağlayan bağımsız bir yapı olarak öne çıkıyor. GSTC, doğrudan otel veya ürün sertifikalandırmadığını; standartların, sertifikasyon kuruluşlarının akreditasyonunda temel oluşturduğunu belirtiyor.

Karbon telafisini asıl çözüm gibi sunmak

Bir tesis, yüksek enerji tüketimini azaltmadan veya fosil yakıt bağımlılığını düşürmeden yalnızca karbon telafisiyle “iklim dostu” görünmeye çalışıyorsa bu güçlü bir greenwashing işaretidir. Öncelik her zaman azaltım olmalıdır; telafi en son adım olarak değerlendirilmelidir.

Yerel halkı vitrin olarak kullanmak

Yerel mimari, yerel yemek, yerel müzik ve yöresel el sanatları pazarlama materyalinde sıkça kullanılır. Ancak tesisin gelir modeli yerel halka adil pay bırakmıyorsa, yerel üreticiden düzenli alım yapılmıyorsa, istihdam güvencesizse ve karar süreçlerine bölge halkı katılmıyorsa bu da sosyal greenwashing örneğidir.

Doğayı dekor olarak kullanmak

Bazı tatil köyleri doğayı korunan bir varlık olarak değil, fotoğraf arka planı olarak görür. Cam villalar, sonsuzluk havuzları, orman içi bungalovlar, özel plajlar ve “saklı cennet” pazarlaması; doğanın taşıma kapasitesi hesaba katılmadığında ekolojik baskıya dönüşür.

Gerçek sürdürülebilir turizm nasıl anlaşılır?

Bir tesisin gerçekten sürdürülebilir olup olmadığını anlamak için reklama değil, veriye bakmak gerekir.

Ölçüyor mu?

Gerçek sürdürülebilir tesis; enerji tüketimini, su tüketimini, atık miktarını, karbon emisyonunu, gıda israfını ve yerel tedarik oranını ölçer.

Açıklıyor mu?

Ölçmek yetmez. Bu verilerin yıllık raporlarla, bağımsız denetimlerle veya şeffaf göstergelerle açıklanması gerekir.

Azaltıyor mu?

Bir tesisin çevreci sayılması için yalnızca “farkındalık” yaratması yetmez. Su tüketimini, enerji tüketimini, atığı, karbon emisyonunu ve ekosistem baskısını azaltması gerekir.

Yerel halkı güçlendiriyor mu?

Gerçek eko-turizm, yerel halkı ucuz işgücü olarak değil, karar ortağı olarak görür. Yerel üreticiden alım yapar, yerel rehberleri destekler, kültürel mirası ticarileştirirken saygı ve denge gözetir.

Biyoçeşitliliği koruyor mu?

Tesisin çevresindeki türleri, hassas alanları, kuş göç yollarını, deniz çayırlarını, sulak alanları, orman bağlantılarını ve yaban hayatı geçişlerini dikkate alan bir yönetim planı olmalıdır.

Taşıma kapasitesine uyuyor mu?

Bir koy, yayla, göl, orman veya köy sınırsız ziyaretçiyi kaldıramaz. Gerçek sürdürülebilirlik, “daha çok turist” hedefinden önce doğanın kaldırabileceği sınırı kabul eder.

Türkiye açısından neden önemli?

Türkiye; Akdeniz, Ege, Karadeniz, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da çok farklı ekosistemlere sahip. Kıyılar, ormanlar, yaylalar, göller, sulak alanlar, antik kentler, dağ rotaları ve kırsal yerleşimler turizm açısından büyük değer taşıyor.

Ancak bu çeşitlilik aynı zamanda hassasiyet anlamına geliyor. Özellikle kıyı bölgelerinde yaz aylarında artan nüfus, su talebi, atık yükü, ulaşım baskısı ve yapılaşma ekosistem üzerinde ciddi stres oluşturabiliyor. Karadeniz yaylalarında yol, bungalov ve kontrolsüz tesisleşme; Ege ve Akdeniz’de kıyı baskısı; göl çevrelerinde su çekilmesi ve kirlilik; orman alanlarında yangın riski ve habitat bölünmesi öne çıkan riskler arasında.

Türkiye’de sürdürülebilir turizm alanında sertifikasyon süreci büyüyor. GSTC, Türkiye’nin Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı kapsamında 2.000 GSTC sertifikalı otel eşiğini aştığını ve sertifikasyonun 2030’a kadar tüm oteller için zorunlu hale gelmesinin hedeflendiğini duyurdu. Bu önemli bir adım olsa da, sertifikanın sahadaki gerçek karşılığı; su, atık, karbon, yerel ekonomi ve biyoçeşitlilik göstergeleriyle izlenmediği sürece tek başına yeterli değildir.

Eko-turizm adı altında en riskli alanlar

Kıyı ve koy turizmi

Özel plajlar, iskeleler, tekne trafiği, ışık kirliliği, atık su ve kıyı yapılaşması deniz ekosistemlerini etkileyebilir.

Yayla turizmi

Bungalovlar, yeni yollar, araç trafiği, betonlaşma, su kullanımı ve atık yönetimi yayla ekosistemlerini bozabilir.

Orman içi konaklama

Doğa içinde konaklama, doğru planlanmadığında yangın riski, habitat bölünmesi, gürültü ve yaban hayatı baskısı yaratabilir.

Göl ve sulak alan çevresi

Göl kıyısındaki tesisler, atık su, ışık, gürültü, kıyı dolgusu ve su çekimi nedeniyle kuşlar, balıklar ve sucul yaşam üzerinde baskı oluşturabilir.

Dağ ve trekking rotaları

Kontrolsüz ziyaretçi yoğunluğu; patika erozyonu, çöp, yaban hayatı rahatsızlığı ve bitki örtüsü tahribatına yol açabilir.

Greenwashing’i anlamak için 10 soruluk kontrol listesi

Bir tatil köyü ya da otel kendini eko, sürdürülebilir veya doğa dostu diye tanıtıyorsa şu sorular sorulmalı:

1. Enerji tüketimini misafir/gece bazında açıklıyor mu?
2. Su tüketimini düzenli ölçüyor ve azaltım hedefi koyuyor mu?
3. Atık miktarını ve geri dönüşüm oranını açıklıyor mu?
4. Atık su arıtma sistemi bağımsız denetleniyor mu?
5. Karbon ayak izi yalnızca tesis içini mi, ulaşım ve tedarik zincirini de mi kapsıyor?
6. Sertifikası bağımsız ve güvenilir bir denetim sistemine dayanıyor mu?
7. Yerel üreticiden alım oranı belgeleniyor mu?
8. Biyoçeşitlilik koruma planı var mı?
9. İnşaat alanı hassas ekosistemleri etkilemiş mi?
10. Yerel halk karar süreçlerine katılıyor mu?

Bu sorulara net yanıt verilemiyorsa, “yeşil” iddia zayıftır.

Gerçek eko-turizm nasıl olmalı?

Gerçek eko-turizm, lüks tüketimi doğa kelimeleriyle süslemek değildir. Gerçek eko-turizm:

Daha küçük ölçeklidir.

Yerel halkla birlikte planlanır.

Doğal alanların taşıma kapasitesine uyar.

Yeni yapılaşma yerine mevcut yapıları iyileştirmeyi tercih eder.

Su ve enerji tüketimini azaltır.

Atığı kaynağında önler.

Biyoçeşitlilik koruma planı uygular.

Ziyaretçiye yalnızca konfor değil, sorumluluk da sunar.

Yerel ekonomiyi güçlendirir.

Doğaya zarar verdikten sonra ağaç dikmeyi değil, en başta zarar vermemeyi hedefler.

Sürdürülebilir turizmde küresel çerçeveler de artık yalnızca “zararı azaltma” değil, onarıcı ve yenileyici uygulamalar üzerinde duruyor. Glasgow Turizmde İklim Eylemi Bildirgesi; ölçme, karbonsuzlaştırma, yenileme, iş birliği ve finansman başlıkları üzerinden turizm sektörünün iklim eylemini güçlendirmeyi hedefliyor.

Asıl mesele: Tatil mi, tüketim modeli mi?

Greenwashing tartışmasının merkezinde şu gerçek var: Bir tatilin doğa dostu olup olmadığı yalnızca otelin tabelasındaki kelimelerle anlaşılmaz. Asıl mesele, tatilin arkasındaki tüketim modelidir.

Eğer bir tesis çok büyük arazi kaplıyor, yüksek enerji tüketiyor, sürekli su çekiyor, ithal gıda ve ürünlere dayanıyor, yoğun ulaşım trafiği yaratıyor, yerel halkı dışarıda bırakıyor ve ekosistemi pazarlama malzemesine dönüştürüyorsa; adına “eko” yazılması onu sürdürülebilir yapmaz.

Doğaya en az zarar veren turizm, doğayı sınırsız bir kaynak olarak değil, yaşamın temeli olarak gören turizmdir.

Sonuç: Yeşil görünen her tatil doğa dostu değildir

Eko-turizm, doğru uygulandığında yerel kalkınmayı destekleyen, doğayı koruyan, kültürel mirası yaşatan ve ziyaretçiye daha bilinçli bir deneyim sunan güçlü bir model olabilir. Ancak yanlış kullanıldığında, çevreye zarar veren lüks tüketim düzenini maskeleyen bir pazarlama aracına dönüşür.

Bu nedenle turizmde asıl ölçü şu olmalıdır:

Tesis ne söylüyor değil, neyi ölçüyor?

Ne kadar yeşil görünüyor değil, ne kadar az zarar veriyor?

Doğayı satıyor mu, yoksa doğayı gerçekten koruyor mu?

Eğer bu soruların yanıtı şeffaf değilse, karşımızdaki şey eko-turizm değil; büyük ihtimalle greenwashingtir.

Sık Sorulan Sorular

Eko-turizm nedir?
Eko-turizm; doğal alanlara yapılan, çevresel etkisi düşük, yerel halkı destekleyen ve doğa koruma bilinci taşıyan turizm biçimidir. Ancak her “doğa içinde tatil” eko-turizm değildir.

Greenwashing nedir?
Greenwashing, bir tesisin ya da markanın gerçekte çevresel etkisini yeterince azaltmadan kendini çevre dostu gibi göstermesidir. Turizmde bu durum genellikle yeşil etiketler, belirsiz sürdürülebilirlik iddiaları ve seçilmiş küçük uygulamalar üzerinden yapılır.

Bir otelin sürdürülebilir olduğunu nasıl anlarız?
Enerji, su, atık, karbon, yerel tedarik ve biyoçeşitlilik verilerini açıklayıp açıklamadığına bakılmalıdır. Bağımsız denetim, güvenilir sertifika ve düzenli raporlama önemlidir.

Karbon nötr otel gerçekten çevreci midir?
Her zaman değil. Karbon nötr iddiası, tesisin önce emisyonlarını azaltmasına, sonra kalan emisyonları güvenilir yöntemlerle telafi etmesine dayanıyorsa anlamlıdır. Yalnızca karbon kredisi satın almak yeterli değildir.

Lüks tatil ile sürdürülebilir turizm bir arada olabilir mi?
Olabilir; ancak bunun için yüksek kaynak tüketimi azaltılmalı, yerel ekonomi desteklenmeli, ekosistem korunmalı, atık ve su yönetimi şeffaf olmalı, tesis bağımsız denetime açık olmalıdır.

Türkiye’de eko-turizm için en büyük risk nedir?
Kıyı, yayla, göl ve orman alanlarında kontrolsüz yapılaşma, taşıma kapasitesinin aşılması, su baskısı, atık yönetimi eksikliği ve doğanın pazarlama malzemesine dönüştürülmesi en önemli riskler arasındadır.