Türk Bilim İnsanları Arktik’te 12 Kritik Projeyi Tamamladı: 4 Bin Deniz Mili Yol Kat Edildi

Türk bilim insanlarının Arktik Okyanusu’nda yürüttüğü 6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi tamamlandı. Yirmi iki gün süren seferde yaklaşık 4 bin deniz mili yol kat edildi, 90’dan fazla istasyonda fiziksel ve biyolojik ölçümler yapıldı ve 12 farklı bilimsel proje uygulandı.

Sefer kapsamında iklim değişikliğinin Arktik ekosistemi üzerindeki etkilerinden denizlerdeki biyolojik çeşitliliğe, atmosfer olaylarından uydu sistemlerine kadar uzanan çok disiplinli araştırmalar gerçekleştirildi. Çalışmalardan elde edilen örnek ve verilerin Türkiye’deki laboratuvarlarda ayrıntılı olarak incelenmesi bekleniyor.

6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Tamamlandı

Cumhurbaşkanlığı himayelerinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı uhdesinde ve TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü koordinasyonunda gerçekleştirilen TASE-VI, 27 Temmuz 2026’da başarıyla tamamlandı.

Araştırma heyeti, Arktik Okyanusu çevresinde 22 gün boyunca bilimsel çalışma yürüttü. Yaklaşık 4 bin deniz millik seyir sırasında 90’dan fazla noktada deniz, atmosfer ve canlı yaşamına ilişkin ölçümler gerçekleştirildi.

Seferin başlangıcından önce ekip, 16-18 Haziran 2026 tarihlerinde İstanbul Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesinde zorlu kutup koşulları ve denizde güvenli çalışma konularını kapsayan saha eğitimini tamamladı.

Arktik’te Hangi Araştırmalar Yapıldı?

Sefer kapsamında toplam 12 bilimsel proje ve çalışma yürütüldü. Araştırmaların kapsadığı temel alanlar şöyle açıklandı:

• Oşinografi

• Deniz ve çevre biyolojisi

• Kimya

• Atmosfer bilimleri

• Meteoroloji

• Jeodezi

• Küresel konumlandırma ve uydu sistemleri

Farklı disiplinlerden elde edilen ölçümlerin birlikte değerlendirilmesiyle Arktik’in yalnızca buz ve sıcaklık değişimleri değil, denizlerin fiziksel yapısı, canlı toplulukları ve atmosfer koşulları bakımından da incelenmesi amaçlandı.

90’dan Fazla İstasyonda Ölçüm Yapıldı

Araştırma gemisi, sefer rotası boyunca önceden belirlenen 90’dan fazla bilimsel istasyonda durdu. Bu noktalarda fiziksel ve biyolojik ölçümler gerçekleştirildi; farklı derinliklerden ve bölgelerden bilimsel veriler toplandı.

Farklı istasyonlarda tekrarlanan ölçümler, deniz sıcaklığı, tuzluluk, su kütlelerinin yapısı ve biyolojik özellikler arasındaki bölgesel değişimlerin karşılaştırılabilmesine imkân sağlayacak.

Toplanan veriler, önceki yıllarda gerçekleştirilen Arktik seferlerindeki sonuçlarla karşılaştırıldığında kutup ekosistemindeki değişimin zaman içerisindeki yönünün anlaşılmasına katkı sunabilir. Bu, seferin çok yıllı ölçüm yapısından hareketle yapılan bilimsel bir değerlendirmedir.

Arktik Neden Dünyadan Daha Hızlı Isınıyor?

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, kutup bölgelerinin dünya ortalamasından yaklaşık 3,5 kat daha hızlı ısındığını belirtti. Arktik Okyanusu’ndaki deniz buzuyla kaplı alanın 17 milyon kilometrekareden 13 milyon kilometrekareye kadar gerilediğini ifade etti.

Açıklanan verilere göre kayıp, yaklaşık beş Türkiye büyüklüğünde bir deniz buzu alanına karşılık geliyor. Deniz buzlarının azalması, Arktik canlılarının yaşam alanlarını ve göç güzergâhlarını değiştirebildiği gibi atmosfer ile okyanus arasındaki enerji alışverişini de etkiliyor.

Buz kaybının devam etmesi yalnızca kutup bölgesini ilgilendirmiyor. Arktik’teki hızlı değişimlerin deniz seviyesi, küresel hava dolaşımı, okyanus sistemleri ve dünyanın farklı bölgelerindeki aşırı hava olaylarıyla ilişkisi bilimsel araştırmaların temel konuları arasında bulunuyor.

Deniz Ekosistemi Ve Biyolojik Çeşitlilik İncelendi

Arktik denizleri, düşük sıcaklıklara ve mevsimsel buz örtüsüne uyum sağlamış çok sayıda canlı türüne ev sahipliği yapıyor. Ancak deniz suyunun ısınması ve buzla kaplı alanların azalması, planktonlardan deniz memelilerine kadar uzanan besin zincirini etkileyebiliyor.

TASE-VI kapsamında yapılan biyolojik ölçümlerin, farklı istasyonlardaki canlı topluluklarının ve çevresel koşulların karşılaştırılmasında kullanılması bekleniyor. Seferdeki araştırma alanlarının biyoloji, kimya ve oşinografiyi birlikte kapsaması, ekosistemin farklı bileşenlerinin aynı bilimsel çerçevede değerlendirilmesini sağlayacak.

Toplanan örneklerin laboratuvar analizleri tamamlandığında, iklim değişikliğinin Arktik denizlerindeki biyolojik çeşitliliğe ve canlıların dağılımına etkisine ilişkin daha ayrıntılı sonuçlara ulaşılabilecek.

Atmosfer Ve Meteoroloji Verileri Toplandı

Seferin araştırma başlıkları arasında atmosfer çalışmaları ve meteoroloji de yer aldı. Sıcaklık, nem, basınç, rüzgâr ve diğer atmosfer değişkenlerine ilişkin ölçümlerin, Arktik’teki hava koşullarının deniz ve buz sistemleriyle ilişkisini anlamaya katkı sağlaması hedefleniyor.

Arktik’te meteorolojik koşullar kısa süre içerisinde değişebiliyor. Kuvvetli rüzgâr, sis, yağış, düşük sıcaklık ve deniz buzları araştırma gemisinin rotasını ve çalışma programını doğrudan etkileyebiliyor.

Bu nedenle bilimsel ölçümlerin yanında sefer güvenliği açısından da kesintisiz meteorolojik takip yapılması gerekiyor.

Jeodezi Ve Uydu Sistemleri De Araştırıldı

Seferin dikkat çeken yönlerinden biri, klasik çevre ve deniz araştırmalarının yanında jeodezi ve uydu sistemlerine yönelik çalışmaların da yürütülmesi oldu.

Küresel konumlandırma uydu sistemlerinden alınan veriler; araştırma noktalarının hassas biçimde belirlenmesi, atmosferik değişkenlerin izlenmesi ve yüksek enlemlerde uydu sinyallerinin davranışının incelenmesi gibi çalışmalarda kullanılabiliyor.

Kutup bölgelerinde gerçekleştirilen bu ölçümler, uydu tabanlı konumlandırma sistemlerinin yüksek enlemlerdeki performansının değerlendirilmesine ve Türkiye’nin uzay ve konumlandırma teknolojileri alanındaki bilimsel birikimine katkı sağlayabilir.

12 Araştırmacıdan Oluşan Ekip Görev Yaptı

Seferin koordinatörlüğünü TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Başkanı ve TÜBİTAK Kutup Araştırmaları Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Burcu Özsoy, sefer liderliğini ise Yüksek Mühendis Kaptan Doğaç Baybars Işıler üstlendi.

Açıklanan bilgilere göre 12 araştırmacıdan oluşan ekip, bilimsel projelerin uygulanmasından örneklerin toplanmasına, cihazların çalıştırılmasından verilerin kayıt altına alınmasına kadar farklı görevleri yerine getirdi.

Seferde Türkiye’den iki kamu kurumu, beş üniversite ve iki lise temsil edildi. Böylece kamu kurumları, akademisyenler ve genç araştırmacılar aynı bilimsel çalışma programında buluştu.

Arjantin, Bulgaristan Ve Uruguay’dan Bilim İnsanları Katıldı

TASE-VI yalnızca ulusal araştırmacıların görev yaptığı bir sefer olmadı. Arjantin, Bulgaristan ve Uruguay’ın kutup araştırma kurumlarından üç yabancı bilim insanı da Türk araştırma heyetiyle ortak çalışmalar gerçekleştirdi.

Uluslararası katılım, farklı ülkelerde yürütülen kutup araştırmalarının yöntem ve verilerinin karşılaştırılmasına katkı sağlıyor. Aynı zamanda Türk araştırmacıların başka ülkelerin bilim ekipleriyle uzun vadeli ortak projeler geliştirmesine zemin hazırlıyor.

Türkiye’nin geçmişte yabancı ülkelerin seferlerine katılan araştırmacı konumundayken kendi ulusal seferlerinde yabancı bilim insanlarını ağırlayan bir yapıya ulaştığı belirtildi.

Üç Lise Öğrencisi Projelerini Arktik’te Test Etti

TEKNOFEST kapsamında düzenlenen TÜBİTAK 2204-D Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Araştırma Projeleri Yarışması’nda dereceye giren iki projenin sahibi üç lise öğrencisi de sefere dahil edildi.

Öğrenciler, iklim değişikliği üzerine geliştirdikleri projeleri Arktik koşullarında test etme ve profesyonel bilim insanlarıyla birlikte saha çalışmasına katılma fırsatı buldu.

Seferde yer alan lise öğrencilerinden birinin 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nda Türkiye dördüncüsü olduğu da açıklandı. Bir önceki Antarktika Bilim Seferi’ne katılan öğrencilerden biri ise YKS Türkiye birinciliği elde etmişti.

Bir Bakan İlk Kez Arktik Seferine Katıldı

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Norveç’e bağlı Svalbard takımadalarının Longyearbyen yerleşiminde araştırma gemisini ziyaret etti.

Kacır, Türk bilim insanlarıyla birlikte 78. kuzey paralelinden başlayarak kuzeye doğru yapılan seyirde araştırmaları yerinde inceledi. Bu ziyaretle bir Sanayi ve Teknoloji Bakanı ilk kez Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi’ne katılmış oldu.

Ziyaret sırasında Türkiye’nin kutup araştırmalarındaki mevcut kapasitesi, iklim değişikliği çalışmaları ve Svalbard’daki bilimsel iş birliği imkânları değerlendirildi.

Türkiye’nin Svalbard’daki Bilimsel Varlığı Güçleniyor

Türkiye, Svalbard Anlaşması’na taraf ülkeler arasında bulunuyor. Bakan Kacır, Türkiye’nin anlaşmaya taraf 49 ülke arasına katılmasıyla Türk araştırmacıların Svalbard’daki varlığının hukuki güvence kazandığını belirtti.

Svalbard; Arktik araştırma üsleri, gözlem istasyonları ve uluslararası bilimsel iş birlikleri bakımından dünyanın önemli kutup araştırma merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Türkiye’nin bölgede düzenli seferler gerçekleştirmesi, bilimsel veri üretiminin yanında uluslararası kutup araştırmaları ağındaki görünürlüğünün de artmasını sağlayabilir.

Kutuplardaki Değişim Yeni Ticaret Rotaları Oluşturuyor

Deniz buzlarının azalması, daha önce uzun süre buzla kaplı kalan bazı Arktik deniz yollarının yılın daha uzun dönemlerinde kullanılabilmesi ihtimalini gündeme getiriyor.

Bakan Kacır, eriyen buzların yeni ticaret rotalarını ortaya çıkardığını; Arktik’in hidrokarbonlar ve nadir toprak elementleri bakımından stratejik değerinin arttığını ifade etti.

Ancak yeni ulaşım ve ekonomik faaliyetler; petrol sızıntısı, deniz kirliliği, gürültü, habitat kaybı ve hassas kutup ekosistemlerinin daha fazla insan baskısına maruz kalması gibi çevresel riskleri de beraberinde getirebilir.

Bu nedenle Arktik’te gerçekleştirilecek faaliyetlerin bilimsel veriler ve uluslararası çevre koruma kuralları temelinde planlanması önem taşıyor.

300’e Yakın Türk Bilim İnsanı Kutup Seferlerine Katıldı

Türkiye’nin düzenli kutup seferleri 2017 yılından bu yana devam ediyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının açıklamasına göre bu süreçte 300’e yakın Türk bilim insanı, Arktik ve Antarktika çalışmalarında yer aldı.

Araştırmacılar iklim değişikliği, buzullar, deniz ekosistemleri, atmosfer, jeoloji, meteoroloji ve uydu teknolojileri gibi farklı alanlarda çalışmalar yürüttü.

Ulusal seferlerin düzenli hâle gelmesi, Türkiye’de kutup bilimleri konusunda yetişen araştırmacı sayısının ve bilimsel yayın kapasitesinin artmasına katkı sağlıyor.

Toplanan Veriler Türkiye’de Analiz Edilecek

Saha çalışmasının tamamlanması, bilimsel projelerin sona erdiği anlamına gelmiyor. Deniz suyu, biyolojik materyal ve diğer çevresel örneklerin ilgili laboratuvarlara taşınarak ayrıntılı analizlerden geçirilmesi gerekiyor.

Araştırmacılar; saha ölçümleriyle laboratuvar sonuçlarını karşılaştırarak bilimsel makaleler, veri setleri ve araştırma raporları hazırlayacak.

Projelerin kesin bilimsel sonuçları, analiz ve hakem değerlendirme süreçlerinin tamamlanmasının ardından açıklanabilecek. Bu nedenle sefer sırasında yapılan ilk gözlemlerle kesin bilimsel sonuçların birbirinden ayrılması önem taşıyor.

Arktik Seferi Neden Türkiye İçin Önemli?

Arktik, Türkiye’den uzak görünse de bölgedeki hızlı iklim değişimi küresel atmosfer ve okyanus sistemlerini etkiliyor. Bu değişimlerin Türkiye’deki sıcak hava dalgaları, kuraklık, yağış düzeni ve deniz seviyeleriyle bağlantılarının araştırılması önem taşıyor.

Türkiye’nin kendi bilim insanlarıyla sahada veri toplaması:

• Küresel veri setlerine katkı sunulmasını,

• Türk araştırmacıların uluslararası projelere katılmasını,

• İklim modellerinin geliştirilmesini,

• Uydu ve konumlandırma teknolojilerinin test edilmesini,

• Genç araştırmacıların kutup bilimleri alanında yetişmesini,

• Türkiye’nin bilim diplomasisindeki görünürlüğünün artmasını

sağlayabilir.

Arktik Bilim Seferi Hakkında Merak Edilenler

6. Ulusal Arktik Bilimsel Araştırma Seferi Ne Zaman Tamamlandı?

Seferin tamamlandığı 27 Temmuz 2026 tarihinde TÜBİTAK tarafından kamuoyuna duyuruldu.

Arktik Seferi Kaç Gün Sürdü?

Bilimsel araştırma seferi 22 gün sürdü.

Araştırma Gemisi Ne Kadar Yol Kat Etti?

Gemi Arktik Okyanusu çevresinde yaklaşık 4 bin deniz mili yol aldı.

Kaç Bilimsel Proje Uygulandı?

Sefer kapsamında 12 farklı bilimsel proje ve çalışma gerçekleştirildi.

Kaç Noktada Ölçüm Yapıldı?

Araştırmacılar 90’dan fazla bilimsel istasyonda fiziksel ve biyolojik ölçümler yaptı.

Hangi Alanlarda Araştırma Yapıldı?

Oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer bilimleri, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri alanlarında çalışmalar yürütüldü.

Yabancı Bilim İnsanları Sefere Katıldı Mı?

Evet. Arjantin, Bulgaristan ve Uruguay’dan üç araştırmacı Türk bilim heyetiyle ortak çalışmalar gerçekleştirdi.

Lise Öğrencileri Sefere Katıldı Mı?

Evet. TÜBİTAK’ın iklim değişikliği proje yarışmasında derece alan üç lise öğrencisi projelerini Arktik koşullarında test etti.

Arktik Neden Hızla Isınıyor?

Kutup bölgelerinde iklim sistemini güçlendiren geri besleme mekanizmaları bulunuyor. Resmî açıklamada kutupların dünya ortalamasından yaklaşık 3,5 kat daha hızlı ısındığı belirtildi.

Araştırmaların Sonuçları Ne Zaman Açıklanacak?

Kesin sonuçlar, toplanan örneklerin laboratuvar analizleri ve bilimsel değerlendirme süreçleri tamamlandıktan sonra makale ve raporlarla açıklanacak.

Doğayı Dinle Haber Merkezi