İzmir’den Net Sıfır Emisyon Hedefi: Güncellenen SECAP Neleri Kapsıyor?

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı’nı güncelleyerek kentin 2050 iklim vizyonunu belirledi. Belediye Meclisi tarafından onaylanan yeni SECAP; sera gazı emisyonlarının azaltılmasından yenilenebilir enerji yatırımlarına, sürdürülebilir ulaşımdan enerji yoksulluğuyla mücadeleye kadar geniş kapsamlı bir dönüşüm süreci öngörüyor.

İzmir’in iklim krizine karşı dirençli, düşük karbonlu ve sosyal açıdan adil bir kent hâline getirilmesini amaçlayan güncellenmiş plan, İklim Değişikliği ve Temiz Enerji Şube Müdürlüğü koordinasyonunda hazırlandı.

Bilimsel veriler, güncel sera gazı emisyon projeksiyonları ve iklim risk analizleri esas alınarak hazırlanan SECAP kapsamında İzmir, 2050 yılına kadar sera gazı emisyonlarını nötrleme hedefini benimsedi.

İzmir’in 2050 İklim Vizyonu Belirlendi

Güncellenen Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı, İzmir’in önümüzdeki yıllarda iklim değişikliğiyle mücadelede izleyeceği temel politikaları bir araya getiriyor.

Planın ana hedefleri arasında kentin sera gazı emisyonlarını azaltmak, temiz enerji kullanımını yaygınlaştırmak, iklim değişikliğinin etkilerine karşı dayanıklılığı güçlendirmek ve dönüşüm sürecinde toplumun farklı kesimleri arasındaki eşitsizlikleri azaltmak bulunuyor.

İlave tedbir alınmaması hâlinde İzmir’in sera gazı emisyonlarının artmaya devam edebileceğine işaret eden projeksiyonlar doğrultusunda, yeni eylemlerle bu yükselişin durdurulması ve emisyonların aşamalı olarak dengelenmesi amaçlanıyor.

İklim Nötr Kent Ne Anlama Geliyor?

İklim nötr veya net sıfır kent hedefi, bir şehirde ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının mümkün olan en yüksek ölçüde azaltılmasını ve kalan emisyonların doğal ya da teknolojik yöntemlerle dengelenmesini ifade ediyor.

Bu hedef yalnızca belediye hizmetlerinden kaynaklanan emisyonları değil; binalardaki enerji tüketimi, ulaşım, sanayi, atık yönetimi, su kullanımı ve kentteki diğer ekonomik faaliyetlerden kaynaklanan salımları da kapsayan bütüncül bir yaklaşım gerektiriyor.

Bu nedenle İzmir’in iklim nötr kent hedefine ulaşabilmesi için yalnızca belediye yatırımları değil; kamu kurumlarının, özel sektörün, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve kent sakinlerinin de dönüşüm sürecine katılması önem taşıyor.

Yenilenebilir Enerji Ve Verimlilik Öncelikli Olacak

Güncellenen SECAP’ın temel başlıklarından birini yenilenebilir enerji yatırımları ve enerji verimliliği oluşturuyor.

Kamu binaları, konutlar, ticari işletmeler ve sanayi tesislerinde enerji tüketiminin azaltılması; güneş ve diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının artırılması, kentin karbon ayak izinin düşürülmesinde belirleyici olacak.

İzmir’in daha önce hazırladığı Yeşil Şehir Eylem Planı ile SECAP çalışmalarında enerji, binalar, ulaşım, atık yönetimi, su, biyolojik çeşitlilik, tarım, ormancılık, sağlık ve arazi kullanımı gibi sektörleri kapsayan çok sayıda eylem belirlenmişti. Güncellenen planın da bu başlıkları uzun vadeli 2050 hedefi doğrultusunda yeniden ele alması öngörülüyor.

Sürdürülebilir Ulaşım Dönüşümün Merkezinde

İzmir’in net sıfır hedefinde ulaşım sektörü de kritik bir konumda bulunuyor.

Toplu taşımanın güçlendirilmesi, düşük emisyonlu araçların yaygınlaştırılması, elektrikli ulaşım altyapısının geliştirilmesi ve yaya ile bisiklet odaklı kent planlamasının desteklenmesi, ulaşım kaynaklı emisyonların azaltılmasında öne çıkan uygulama alanları arasında yer alıyor.

Planın uygulama döneminde ulaşım politikalarının yalnızca karbon salımı açısından değil; hava kalitesi, trafik yoğunluğu, halk sağlığı ve yaşam kalitesi bakımından da değerlendirilmesi bekleniyor.

İzmir İklim Değişikliğine Karşı Daha Dirençli Olacak

SECAP yalnızca sera gazı emisyonlarını azaltmaya değil, iklim değişikliğinin artık kaçınılmaz hâle gelen etkilerine karşı uyum sağlamaya da odaklanıyor.

Kentin iklim direncinin artırılması için su yönetimi, yeşil alanlar, doğa temelli çözümler, yapı stoku, sağlık hizmetleri ve afet hazırlığı gibi alanların birlikte ele alınması gerekiyor.

Bu kapsamda aşırı sıcaklıkların etkilerinin azaltılması, su kaynaklarının korunması, kent içindeki yeşil alanların geliştirilmesi ve iklim risklerine karşı kırılgan bölgelerin önceliklendirilmesi, uygulama sürecinde öne çıkabilecek başlıklar arasında bulunuyor.

Enerji Yoksulluğuyla Mücadele Edilecek

Güncellenen planın dikkat çeken yönlerinden biri, iklim politikalarının sosyal boyutunu öne çıkarması oldu.

SECAP kapsamında özellikle enerji maliyetlerini karşılamakta zorlanan, yeterli ısınma veya soğutma hizmetine ulaşamayan hanelere yönelik destek mekanizmalarının geliştirilmesi planlanıyor.

Eski yapı stokunun yoğun olduğu, enerji verimliliği düşük binalarda yaşayan ve artan enerji giderlerinden daha fazla etkilenen kesimlerin dönüşüm sürecinden eşit biçimde yararlanması hedefleniyor. Böylece iklim politikalarının yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyal adalet odaklı yürütülmesi amaçlanıyor.

İklim Adaleti Planın Temel Başlıklarından Biri

İklim değişikliğinin etkileri toplumun bütün kesimlerini aynı ölçüde etkilemiyor. Yaşlılar, çocuklar, kronik rahatsızlığı bulunanlar, düşük gelirli haneler ve enerjiye erişimde sorun yaşayanlar; sıcak hava dalgaları ve diğer iklim kaynaklı risklere karşı daha savunmasız olabiliyor.

İzmir’in güncellenen iklim planı, dezavantajlı grupların iklim politikalarından eşit biçimde yararlanmasını ve dönüşümün mali yükünün yalnızca vatandaşların üzerine bırakılmamasını hedefleyen bir yaklaşım ortaya koyuyor.

Bu yönüyle SECAP, teknik bir karbon azaltım belgesinin ötesinde, kimsenin geride bırakılmadığı adil bir kent dönüşümü modeli sunmayı amaçlıyor.

Yurttaşların Önerileri SECAP’a Eklendi

İzmir’in yeni iklim vizyonunda kent sakinlerinin karar süreçlerine katılması da önemli bir yer tutuyor.

İzmir Büyükşehir Belediyesi, Yuva Derneği ve Hukuk Doğa ve Toplum Vakfı iş birliğiyle hayata geçirilen İzmir İklim İçin Yurttaş Meclisi, kentin farklı demografik kesimlerini temsil eden 50 kişiden oluşturuldu.

Meclis üyeleri; doğa temelli çözümler, su yönetimi, kentsel yeşil alanlar ve sağlık konularında öneriler geliştirdi. Hazırlanan öneriler raporlanarak SECAP 2050 Planı’na entegre edildi.

Bu modelle vatandaşların iklim politikalarını yalnızca izleyen değil, çözüm geliştiren ve karar süreçlerine katkı sunan paydaşlar hâline gelmesi hedefleniyor.

İzmir’in 2030 Ve 2050 Hedefleri Arasındaki Fark Ne?

İzmir’in iklim çalışmalarıyla ilgili belgelerde hem 2030 hem de 2050 yıllarının yer alması dikkat çekiyor.

İzmir, daha önce Belediye Başkanları Sözleşmesi kapsamında 2030 yılına kadar sera gazı salımlarını yüzde 40 azaltma taahhüdünde bulunmuştu. Kent ayrıca Avrupa Birliği İklim Nötr ve Akıllı Şehirler Misyonu kapsamında 2030 iklim nötrlüğü çalışmalarına katıldı ve AB Şehirler Misyonu Etiketi aldı.

Güncellenen SECAP ise İzmir’in uzun vadeli, kent genelini kapsayan iklim nötr ve net sıfır vizyonunu 2050 yılına taşıyor.

Bu nedenle 2030 hedefleri, dönüşümün hızlandırılacağı ara dönem ve Avrupa Birliği misyon çalışmalarıyla bağlantılı kilometre taşları olarak; 2050 hedefi ise kentin uzun vadeli net sıfır vizyonu olarak değerlendiriliyor.

İklim Dönüşümü Büyük Yatırım Gerektiriyor

İzmir Büyükşehir Belediyesinin daha önce açıkladığı İklim Şehri Sözleşmesi çalışmalarında, kentin iklim nötr hâle gelmesi için azaltılması gereken emisyon miktarı yaklaşık 21,6 milyon ton karbondioksit eşdeğeri olarak hesaplanmıştı.

Bu dönüşüm için enerji, ulaşım, kentsel dönüşüm, atık yönetimi ve tarım gibi alanlarda yaklaşık 20 milyar avroluk yatırım ihtiyacı öngörülmüştü.

Bu büyüklükteki bir dönüşümün yalnızca belediye bütçesiyle yürütülmesi mümkün görünmüyor. Uluslararası fonlar, kamu yatırımları, özel sektör finansmanı ve iklim dostu yatırım modellerinin birlikte kullanılması gerekiyor.

SECAP İzmir’de Günlük Yaşamı Nasıl Etkileyebilir?

Planın uygulamaya geçirilmesiyle İzmir’de enerji verimli binalar, daha güçlü toplu taşıma sistemleri, yenilenebilir enerji yatırımları ve iklim koşullarına dayanıklı kamusal alanların yaygınlaşması bekleniyor.

Dönüşümün vatandaşların günlük yaşamına olası etkileri arasında şunlar öne çıkıyor:

• Enerji giderlerini azaltan bina yenilemeleri
• Güneş enerjisinden daha fazla yararlanılması
• Elektrikli ve düşük emisyonlu toplu taşıma araçları
• Bisiklet ve yaya ulaşımının güçlendirilmesi
• Su tasarrufu ve yeniden kullanım sistemleri
• Gölgelendirilmiş sokaklar ve daha fazla yeşil alan
• Sıcak hava dalgalarına karşı sağlık önlemleri
• Düşük gelirli hanelere enerji desteği

Bu başlıkların hangi takvimle ve hangi bütçelerle uygulanacağı, SECAP kapsamındaki eylem programları ve yatırım kararlarıyla netleşecek.

Başarı İçin Düzenli Ölçüm Ve Şeffaflık Gerekiyor

İklim nötr kent hedefinin yalnızca bir taahhüt olarak kalmaması için her eylemin takviminin, bütçesinin, sorumlu kurumunun ve ölçülebilir performans göstergelerinin kamuoyuyla paylaşılması önem taşıyor.

Kentteki sera gazı emisyonlarının belirli aralıklarla ölçülmesi, hedeflere ne kadar yaklaşıldığının raporlanması ve geciken uygulamalarda yeni önlemlerin devreye alınması gerekiyor.

Yurttaşların, meslek odalarının, üniversitelerin ve sivil toplum kuruluşlarının izleme süreçlerine katılması da planın şeffaflığını ve toplumsal desteğini güçlendirebilir.

İzmir İçin Uzun Soluklu Bir Dönüşüm Başlıyor

İzmir Büyükşehir Belediyesinin Belediye Meclisi tarafından onaylanan güncellenmiş SECAP’ı, kentin iklim politikalarını 2050 yılına taşıyan önemli bir yol haritası niteliği taşıyor.

Planın başarısı; açıklanan hedeflerin somut projelere dönüştürülmesine, gerekli finansmanın sağlanmasına ve enerji, ulaşım, yapılaşma, su ve atık politikalarının bir bütün olarak yürütülmesine bağlı olacak.

İzmir’in iklim nötr kent hedefi yalnızca sera gazı salımını azaltmayı değil; daha temiz hava, daha düşük enerji giderleri, güçlü toplu taşıma, güvenli su kaynakları ve iklim krizine karşı daha dayanıklı bir kent oluşturmayı amaçlıyor.

Kaynak: Doğayı Dinle Haber Merkezi