Paylaş

BM Raporuna Göre Türkiye’de Çölleşme Alarmı: Ülkenin %88’i Risk Altında

Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) ve ABD Ulusal Kuraklık Azaltma Merkezi’nin hazırladığı “Dünyadaki Kuraklık Noktaları 2023‑2025” raporu, Türkiye’yi Akdeniz havzasındaki en kırılgan ülkeler arasında gösteriyor.

Sümeyye Bilici EDİTÖR Giriş: 14.07.2025 - 20:10 Güncelleme: 14.07.2025 - 20:10

BM Raporuna Göre Türkiye’de Çölleşme Alarmı: Ülkenin %88’i Risk Altında

Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) ve ABD Ulusal Kuraklık Azaltma Merkezi’nin hazırladığı “Dünyadaki Kuraklık Noktaları 2023‑2025” raporu, Türkiye’yi Akdeniz havzasındaki en kırılgan ülkeler arasında gösteriyor. Bulgular özetle şöyle:

Başlık	Rapor Bulgusu	Türkiye’ye Etkisi
Çölleşme Riski	Ülke yüzeyinin %88’i çölleşmeye yatkın	Toprak verimliliğinde ve biyolojik çeşitlilikte kayıp
Su Stresi	Kişi başına düşen tatlı su miktarının 2030’a kadar 1 000 m³’ün altına düşmesi bekleniyor	Türkiye “su fakiri” sınıfına girme eşiğinde
Yağış Azalması	Yüzyıl sonuna kadar yağışta %30’a varan azalma	Tarımsal üretimde istikrarsızlık, gıda güvenliğinde risk
Sıcaklık Artışı	Kıyılarda +4‑5 °C, iç bölgelerde +5‑6 °C (2100’e kadar)	Buharlaşma artışı, baraj ve yeraltı su rezervlerinde azalış
Yeraltı Suları	Konya Ovası’nda su tablası yılda ≈ 2 m düşüyor	Obruk oluşumu, tarımsal sulamada enerji ve maliyet artışı

Akdeniz Havzası ve El Niño/La Niña Etkisi

El Niño (2023‑2024) Akdeniz’de uzun kurak dönemleri tetikledi.
La Niña’nın dönüşü (2025) Doğu Akdeniz’de (Türkiye, Suriye, Kıbrıs) beklenen yağışları bile azaltabilir.
Akdeniz’de her +2 °C ısınma, havza su bütçesini %2‑15 küçültüyor. unccd.int

Türkiye’nin Kırılgan Noktaları

Tarımsal Sulama – Su tüketiminin %75’i tarımda; gece sulaması ve damla sistemleri yaygınlaşsa da açığı kapatmaya yetmiyor.
Yeraltı Suyu Bağımlılığı – Konya, Aksaray, Ankara, Eskişehir, Karaman, Nevşehir, Niğde ve Sakarya’da kritik seviyede düşüş.
Kentleşme ve Sanayi Baskısı – Su‑yoğun sektörlerin kıyı ve büyük ova havzalarında yoğunlaşması riskleri büyütüyor.
Enerji Güvenliği – Baraj seviyelerindeki düşüş, hidroelektrikte kesintilere yol açabilir; 2024’te üretim %6 daraldı.

Raporda Öne Çıkan Çözüm Önerileri

Önlem	Kısa Açıklama
Su Tahsis Planları	Havza bazlı, tarım‑sanayi‑yerleşim için ayrı kotalar
Yağmur Suyu Hasadı	Çatı ve arazi ölçeğinde yerel depolama teşvikleri
Kuraklık Erken Uyarı	Uydu tabanlı izleme + çiftçiye SMS bildirim sistemi
Yeraltı Suyu Kotası	Kritik akiferlerde yıllık çekim kotası ve su fiyatlandırması
İklim‑Dayanıklı Tarım	Kuraklığa toleranslı tohum, toprak nem sensörü ve minimum toprak işleme

Ne Anlama Geliyor?

Gıda Güvenliği: Hububat ve bakliyat kuşağında verim düşüşleri, ithalat baskısını artırabilir.
Şehirler için Risk: İstanbul, Ankara, İzmir gibi mega kentlerde su sıkıntısı, 2030’a kadar projeksiyonlara girdi.
Ekonomik Maliyet: Tarım + enerji + sağlıktaki kuraklık faturası, 2024’te GSYH’nin %2,4’üne denk geldi; önlem alınmazsa oranın ikiye katlanacağı öngörülüyor.