İnsanın, doğasına uygun bir hayat sürmesi hem mutluluğu hem de gelişimi açısından önemlidir. Doğasına aykırı tercih ve davranışlar, bir süre sonra sosyal bunalımları ve ruh sağlığı sorunlarını beraberinde getirir. İnsanın ruh sağlığı ile ilgili gelişimi ancak doğasına uygun ortam ve çevre ile mümkündür. Ruh sağlığı konusu, biyolojik rahatsızlıkların da zeminini oluşturabilir.

İnsanın doğası sadece bireysel yaşama uygun değildir. Toplumsal ilişkiler, aile ve arkadaş bağları, insan yaratılışı ile birlikte ele alınmalıdır. Ahlak, özü itibariyle insanın doğal durumudur. İnsan, temel ihtiyaçlarının karşılanması için çaba sarf ederken doğasına aykırı eğilimler içerisine girmemelidir. Aşırı hırs, kıskançlık gibi kişilik bozuklukları ya da ruhsal hastalıklar, toplumsal ilişkileri de bozar.

İslam’ın “makasıdı şeria” diye tarif ettiği korunması gerekenler ya da amacı bu açıdan önemlidir. Bir boyutuyla da korunması gereken zaruretler olarak tarif edilen “din, can, akıl, nesil ve mal”, insanın doğasının parçasıdır. Ahlak konusu, bu nedenle insanın inanç ve düşünce dünyasının temellerini oluşturur. Doğru bir ahlaki zemin, sağlıklı bir kişilik oluşumunu ve toplumsal dokuyu beraberinde getirir.

Ahlaki zemini sağlam olmayan ekonomik ilişkiler, siyasi işler ve hatta hukuki görüşler, bünyesinde sakatlıklar barındırır. Enflasyon, insanlığın önündeki en büyük ekonomik tehditlerden birisidir ve büyük oranda ihtiyaç fazlasına sahip olma ya da aşırı kâr etme hırsıyla ticareti kurgulama ahlaksızlığından beslenir.

Siyasette gücü ele geçirdiğinizde ortaya çıkan kişilik zaafları, özü itibariyle ahlaki altyapının sağlam olmamasının sonucudur. Ahlaki otokontrol mekanizmaları sağlıklı işlemeyen bir toplumu, sadece güvenlik tedbirleri ya da cezaya dayalı hukuk sistemiyle koruyamazsınız. Bu nedenle sosyal sistemlerin ahlaki temelleri son derece belirleyici öneme sahiptir.

Bu ahlaki temel, alternatif bir sosyal sistemin inşası için yeniden ele alınmalıdır. Çürümüş, yozlaşmış sosyal sistemlerin kötü bir taklidine dayanan, fakat şeklen farklı bir ahlaki öğreti taşıyormuş gibi ele alınan değer dünyaları, sorunumuzu çözmeye yetmez.

“Kapitalizmin Ruhu Protestan Ahlakı” diye kaleme alınan çalışmanın, İslam dünyası açısından farklı bir perspektifle analizine ihtiyacımız var. İslam’ın ahlaki yönünün nasıl bir ekonomik sistem, nasıl bir siyasal doktrin ve nasıl bir hukuk düzeni gerektirdiği konusu, sadece şekli ve sembolik boyutlarıyla değil, özü ve esası itibariyle tartışmaya açılmalıdır.