Kentsel dönüşüm mü, sosyal tasfiye mi?

Nizamettin BİLİCİ

nizamettinbilici@gmail.com

30.01.2026 - 00:50

YAYINLANMA

30.01.2026 - 02:21

GÜNCELLEME

30.01.2026 - 00:50

YAYINLANMA

30.01.2026 - 02:21

GÜNCELLEME

28 Ocak 2026 Çarşamba.
Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim Fakültesi ile birlikte yürüttüğümüz, çok kıymetli insanların yer aldığı bir proje yürütme kurulu toplantısındayız.

Konu şehirden açılıyor.
Hayattan, mahalleden, dönüşümden…

Tam o sırada HBV İletişim Fakültesi Dekanı Ayşe Elif Emre Kaya hocam, yıllar önce izlediği ve hâlâ hafızasında duran bir anıyı paylaşıyor.

Bir televizyon yarışması: Çarkıfelek.
En büyük ödül araba.

Yarışmacılardan biri beklenmedik bir şey söylüyor:
“Eğer bana araba çıkarsa, arabayı almak istemiyorum. Beyaz eşya ile değiştirebilir miyim?”

Stüdyoda bir sessizlik.
Şaşkın bakışlar.

Adam cümleyi tamamlıyor:
“Araba çıkarsa, onu alırken ve sonrasında yapmam gereken ödemeleri karşılayacak param yok.”

O an anlaşılıyor:
Mesele ödül değil.
Ödülün yükü.

Bu hikâye, bugün Türkiye’de kentsel dönüşüm yaşayan binlerce insanın hikâyesi aslında.

İnsanlara deniyor ki:
“Evin yenilendi. Daha sağlam. Daha modern.”

Ama kimse şunu sormuyor:
Bu evde yaşamaya devam edebilecek misin?

Bir gün, bir toplantı çıkışında ya da bir saha ziyaretinde,
bir insanla göz göze geliyorsun.

Elinde anahtar var.
Yeni binanın anahtarı.

Sevinmesi gerekirken sevinemiyor.
Gururlanması gerekirken susuyor.

“Ev güzel oldu” diyor.
Sonra duruyor.

Bakışından anlıyorsun:
“Burada kalamayacağım.”

Kimse onu kovmamış.
Kimse kapıya dayanmamış.
Ama o ev artık onun hayatına göre değil.

Aidat yüksek.
Giderler fazla.
Mahalle pahalı.

Ve insan, kendi evinin anahtarını tutarken
ilk kez evsiz gibi hissediyor.

Tıpkı o yarışmadaki adam gibi:
“Kazandım ama taşıyamıyorum.”

Bugün kentsel dönüşüm savunulurken sıkça şu cümle kuruluyor:
“Kimse zorla yerinden edilmiyor.”

Doğru.
Ama eksik.

Çünkü insanlar bazen zorla değil,
hayat pahalılaştırılarak yerinden edilir.

Ve tam burada, çoğu zaman görmezden gelinen asıl mesele karşımıza çıkıyor:
arsa.

Birçok mahallede sorun binanın eskiliği değil,
altındaki arsanın artık çok değerli olması.

Şehir büyüdükçe, merkez kıymetlendikçe,
o mahallede yaşayan insanlar değil,
o toprağın metrekare fiyatı konuşuluyor.

Arsa değeri yükseldikçe dönüşüm hızlanıyor.
Yıllarca “riskli” denilen yerler,
bir anda öncelikli hâle geliyor.

Çünkü artık mesele sadece deprem değil;
potansiyel kazanç.

Arsa pahalıysa,
orada yaşam da pahalı oluyor.

Bu yüzden kentsel dönüşüm çoğu zaman
can güvenliğinden önce ekonomik bir elemeden geçiyor:
Kim bu arsa üzerinde yaşamaya devam edebilir,
kim edemez?

Cevap tapuda değil.
Aidatta, giderlerde, gündelik hayatta.

İnsanlar evlerini değil,
o evin üstüne binen maliyeti taşıyamadıkları için gidiyor.

Yani şehir, yoksulu kapıdan kovarak değil;
arsa değerini yükselterek boşaltıyor.

Sonuç değişmiyor:
Eski sakinler gidiyor.
Yerlerine daha varlıklı bir kitle geliyor.

Bina yenileniyor ama mahalle el değiştiriyor.

İşte bu yüzden sormak gerekiyor:
Bu dönüşüm kimin için?

Eğer kentsel dönüşüm gerçekten adil olacaksa,
şunu kabul etmek gerekir:
Bir evi yenilemek yetmez.
O evde yaşayan insanın hayatı da sürdürülebilir olmalı.

Adil bir dönüşüm;
insanı yerinde tutan,
arsa değerini tek ölçüt yapmayan,
aidatı ve yaşam maliyetini hesaba katan dönüşümdür.

Aksi hâlde yapılan şey çok tanıdık:
İnsanlara araba verip,
benziniyle baş başa bırakmak.

Sonra da “neden gittiler” diye şaşırmak.

Gerçek kentsel dönüşüm,
kimseyi anahtarını avucunda tutarken
mahallesine veda ettirmeyendir.

Beton yenilenebilir.
Ama eğer adalet yenilenmezse,
şehir sadece daha pahalı ve daha yalnız bir yere dönüşür.

Bir şehir, insanlarını barındıramıyorsa; yenilenmiş değil, el değiştirmiştir.

BİR CEVAP YAZ

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yorumlar (1 Yorum)

${"id":73,"title":"Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fc, sosyal tasfiye mi?","slug":"kentsel-donusum-mu-sosyal-tasfiye-mi","detail":"28 Ocak 2026 Çar\u015famba. \r\nHac\u0131 Bayram Veli Üniversitesi \u0130leti\u015fim Fakültesi ile birlikte yürüttü\u011fümüz, çok k\u0131ymetli insanlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir proje yürütme kurulu toplant\u0131s\u0131nday\u0131z.<\/p>\r\n\r\nKonu \u015fehirden aç\u0131l\u0131yor. \r\nHayattan, mahalleden, dönü\u015fümden…<\/p>\r\n\r\nTam o s\u0131rada HBV \u0130leti\u015fim Fakültesi Dekan\u0131 Ay\u015fe Elif Emre Kaya hocam, y\u0131llar önce izledi\u011fi ve hâlâ haf\u0131zas\u0131nda duran bir an\u0131y\u0131 payla\u015f\u0131yor.<\/p>\r\n\r\nBir televizyon yar\u0131\u015fmas\u0131: Çark\u0131felek. \r\nEn büyük ödül araba.<\/p>\r\n\r\nYar\u0131\u015fmac\u0131lardan biri beklenmedik bir \u015fey söylüyor: \r\n“E\u011fer bana araba ç\u0131karsa, arabay\u0131 almak istemiyorum. Beyaz e\u015fya ile de\u011fi\u015ftirebilir miyim?”<\/p>\r\n\r\nStüdyoda bir sessizlik. \r\n\u015ea\u015fk\u0131n bak\u0131\u015flar.<\/p>\r\n\r\nAdam cümleyi tamaml\u0131yor: \r\n“Araba ç\u0131karsa, onu al\u0131rken ve sonras\u0131nda yapmam gereken ödemeleri kar\u015f\u0131layacak param yok.”<\/p>\r\n\r\nO an anla\u015f\u0131l\u0131yor: \r\nMesele ödül de\u011fil. \r\nÖdülün yükü.<\/strong><\/p>\r\n\r\nBu hikâye, bugün Türkiye’de kentsel dönü\u015füm ya\u015fayan binlerce insan\u0131n hikâyesi asl\u0131nda.<\/p>\r\n\r\n\u0130nsanlara deniyor ki: \r\n“Evin yenilendi. Daha sa\u011flam. Daha modern.”<\/p>\r\n\r\nAma kimse \u015funu sormuyor: \r\nBu evde ya\u015famaya devam edebilecek misin?<\/p>\r\n\r\nBir gün, bir toplant\u0131 ç\u0131k\u0131\u015f\u0131nda ya da bir saha ziyaretinde, \r\nbir insanla göz göze geliyorsun.<\/p>\r\n\r\nElinde anahtar var. \r\nYeni binan\u0131n anahtar\u0131.<\/p>\r\n\r\nSevinmesi gerekirken sevinemiyor. \r\nGururlanmas\u0131 gerekirken susuyor.<\/p>\r\n\r\n“Ev güzel oldu” diyor. \r\nSonra duruyor.<\/p>\r\n\r\nBak\u0131\u015f\u0131ndan anl\u0131yorsun: \r\n“Burada kalamayaca\u011f\u0131m.”<\/p>\r\n\r\nKimse onu kovmam\u0131\u015f. \r\nKimse kap\u0131ya dayanmam\u0131\u015f. \r\nAma o ev art\u0131k onun hayat\u0131na göre de\u011fil.<\/p>\r\n\r\nAidat yüksek. \r\nGiderler fazla. \r\nMahalle pahal\u0131.<\/p>\r\n\r\nVe insan, kendi evinin anahtar\u0131n\u0131 tutarken \r\nilk kez evsiz gibi hissediyor.<\/p>\r\n\r\nT\u0131pk\u0131 o yar\u0131\u015fmadaki adam gibi: \r\n“Kazand\u0131m ama ta\u015f\u0131yam\u0131yorum.”<\/p>\r\n\r\nBugün kentsel dönü\u015füm savunulurken s\u0131kça \u015fu cümle kuruluyor: \r\n“Kimse zorla yerinden edilmiyor.”<\/p>\r\n\r\nDo\u011fru. \r\nAma eksik.<\/p>\r\n\r\nÇünkü insanlar bazen zorla de\u011fil, \r\nhayat pahal\u0131la\u015ft\u0131r\u0131larak<\/strong> yerinden edilir.<\/p>\r\n\r\nVe tam burada, ço\u011fu zaman görmezden gelinen as\u0131l mesele kar\u015f\u0131m\u0131za ç\u0131k\u0131yor: \r\narsa.<\/strong><\/p>\r\n\r\nBirçok mahallede sorun binan\u0131n eskili\u011fi de\u011fil, \r\nalt\u0131ndaki arsan\u0131n art\u0131k çok de\u011ferli olmas\u0131.<\/p>\r\n\r\n\u015eehir büyüdükçe, merkez k\u0131ymetlendikçe, \r\no mahallede ya\u015fayan insanlar de\u011fil, \r\no topra\u011f\u0131n metrekare fiyat\u0131 konu\u015fuluyor.<\/p>\r\n\r\nArsa de\u011feri yükseldikçe dönü\u015füm h\u0131zlan\u0131yor. \r\nY\u0131llarca “riskli” denilen yerler, \r\nbir anda öncelikli hâle geliyor.<\/p>\r\n\r\nÇünkü art\u0131k mesele sadece deprem de\u011fil; \r\npotansiyel kazanç.<\/strong><\/p>\r\n\r\nArsa pahal\u0131ysa, \r\norada ya\u015fam da pahal\u0131 oluyor.<\/p>\r\n\r\nBu yüzden kentsel dönü\u015füm ço\u011fu zaman \r\ncan güvenli\u011finden önce ekonomik bir elemeden geçiyor: \r\nKim bu arsa üzerinde ya\u015famaya devam edebilir, \r\nkim edemez?<\/p>\r\n\r\nCevap tapuda de\u011fil. \r\nAidatta, giderlerde, gündelik hayatta.<\/p>\r\n\r\n\u0130nsanlar evlerini de\u011fil, \r\no evin üstüne binen maliyeti ta\u015f\u0131yamad\u0131klar\u0131 için gidiyor.<\/p>\r\n\r\nYani \u015fehir, yoksulu kap\u0131dan kovarak de\u011fil; \r\narsa de\u011ferini yükselterek<\/strong> bo\u015falt\u0131yor.<\/p>\r\n\r\nSonuç de\u011fi\u015fmiyor: \r\nEski sakinler gidiyor. \r\nYerlerine daha varl\u0131kl\u0131 bir kitle geliyor.<\/p>\r\n\r\nBina yenileniyor ama mahalle el de\u011fi\u015ftiriyor<\/strong>.<\/p>\r\n\r\n\u0130\u015fte bu yüzden sormak gerekiyor: \r\nBu dönü\u015füm kimin için?<\/p>\r\n\r\nE\u011fer kentsel dönü\u015füm gerçekten adil olacaksa, \r\n\u015funu kabul etmek gerekir: \r\nBir evi yenilemek yetmez. \r\nO evde ya\u015fayan insan\u0131n hayat\u0131 da sürdürülebilir olmal\u0131.<\/p>\r\n\r\nAdil bir dönü\u015füm; \r\ninsan\u0131 yerinde tutan, \r\narsa de\u011ferini tek ölçüt yapmayan, \r\naidat\u0131 ve ya\u015fam maliyetini hesaba katan dönü\u015fümdür.<\/p>\r\n\r\nAksi hâlde yap\u0131lan \u015fey çok tan\u0131d\u0131k: \r\n\u0130nsanlara araba verip, \r\nbenziniyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rakmak.<\/p>\r\n\r\nSonra da “neden gittiler” diye \u015fa\u015f\u0131rmak.<\/p>\r\n\r\nGerçek kentsel dönü\u015füm, \r\nkimseyi anahtar\u0131n\u0131 avucunda tutarken \r\nmahallesine veda ettirmeyendir.<\/p>\r\n\r\nBeton yenilenebilir. \r\nAma e\u011fer adalet yenilenmezse, \r\n\u015fehir sadece daha pahal\u0131 ve daha yaln\u0131z bir yere dönü\u015für.<\/p>\r\n\r\nBir \u015fehir, insanlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ram\u0131yorsa; yenilenmi\u015f de\u011fil, el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir.<\/strong><\/p>","images":"kentsel-donusum-mu-sosyal-tasfiye-mi-1769723440.ana-manset.jpg","publish":0,"show_title_slide":0,"author_id":23,"created_at":"2026-01-29T21:50:40.000000Z","updated_at":"2026-01-29T23:21:50.000000Z","deleted_at":null,"author":{"id":23,"name":"Nizamettin B\u0130L\u0130C\u0130","email":"nizamettinbilici@gmail.com","email_verified_at":null,"status":3,"sortby":null,"active":0,"about":"","phone":"05322372876","avatar":"uploads\/nizamettin-bilici-1780250463.jpg","deleted_at":null,"created_at":"2025-08-18T11:54:30.000000Z","updated_at":"2026-05-31T18:01:03.000000Z","two_factor_enabled":0,"role_name":"Yazar"}} Muradiye Ergin yorumu$

Muradiye Ergin 30 %Jan 2026, 10:43

Güzel bir tesbit olmuş... Kalemine, yüreğine sağlık kardeşim... Evet.... Yorganımıza göre, ayağımızı uzatmamız lazım...

Kentsel dönüşüm mü, sosyal tasfiye mi?

Nizamettin BİLİCİ

BİR CEVAP YAZ

Diğer Yazıları

Yeni Çağın En Büyük ve En Sessiz Tehlikesi: Geleceğimizi Kim Şekillendiriyor?

Bugün ''Gerekiyor” Denen Şeyler Yarın Büyük Bir Pişmanlığa Dönüşebilir mi?

Ben Hayvanları Seven Biriyim… Ama Çocukların Ölümüne de Sessiz Kalamam

Bir Şairin Yolculuğu: Barbaros Çelikoğlu ve İnancın Sahneye Dönüştüğü Gece

Hiçlik Duygusu Büyüyor: Gençlik Nereye Gidiyor?

Başkent Trabzon Günleri: Ankara’da Bir Memleket Kuruldu

Ekrandaki Doktor: Sağlıkta Uzaktan Muayene Gerçekten Ne Vaat Ediyor?

Bulutlarımız Gerçekten Çalınıyor mu? Gökyüzünde Neler Oluyor?

Toprakta 'Konteyner Saltanatı' Bitti: Peki Şimdi Ne olacak?

Bu Gidişle Hiçbir Şey Eskisi Gibi Olmayacak!

Devletin “Pardon” Deme Vakti: Yılların Tapu Düğümü Çözülüyor mu?

Enerji Savaşları Çağında İnsanlık: Sürdürülebilir Bir Dünya İçin Adalet ve Merhamet

Doğal Olan Gerçekten Güvenli mi? Bitkisel Ürünlerin Şifası ve Görünmeyen Riskleri

Hiçbir Canlı Tek Başına Tamam Değildir: Merhametin ve Ramazan’ın Gizli Bereketi

MASS (Milli Akıllı Sayaç Sistemi): Sayaçla Birlikte Ne Değişecek?

Enkaz Oluştuysa, Ne Kadar Hızlı Olursan Ol Geç Kalırsın

Bir Çocuğun Hafızasına Giren Tek Bir Cümle, Bir Toplumun Davranışını Değiştirebilir mi?

Büyük Ülke Küçük Hesap Yapmaz

Ankara’da Susuzluk Kader mi, Yönetim Sorunu mu?

Her Hafta Bir Kredi Kartı Yediğinizi Biliyor musunuz?

Karbon Vergisi Dönemi Başlıyor: Son 4 Gün! Peki Şimdi Ne Olacak?

Dijital Yalnızlık: 2026’da WiFi Sinyali mi, Sevdiklerimizin Kokusu mu?

İstikbal Göklerde, İstiklal Topraktadır!

Uzungöl: Güzellik ile Kaygı Arasında Kalan Cennet

Su Zengini Ülke Masalı ve Türkiye’nin Su Gerçeği

YEŞİL MÜCADELE SOLUN TAPULU MALI MI?

Ekonomik Başarı Uğruna Kültürümüzü Feda mı Ediyoruz?

Biz köye dönersek, köy de bize geri döner mi?

“Ultra Hızlı Şarj Masalı: Kullanıcılar Fazla Ödüyor, Yavaş Doluyor”

Sade Yaşa, Mutlu Ol: İsrafı Durdur, Geleceği Koru

Çocuğu Yaşatamayan Bir Dünya, Gerçekten Sürdürülebilir Midir?

“Kentsel Dönüşümden Önce, Zihinsel Dönüşüm Gerekli”

Temiz Enerji Ne Kadar Temiz? Yeşil Görünen Kirli Gerçekler!

Yakın Şehir, Mutlu İnsan: Gerçekten Mümkün mü?

Geleceğin Para Birimi: Su

Artık Özgürleşme Zamanı

Bir Zamanlar Burada Bir Milli Park Vardı!

Sürdürülebilir Yaşam, Vicdanla Başlar

Ne Tokat’mış Arkadaş!

Çivi Çiviyi Sökebilir mi?

Suya Gidip Susuz Dönmek!

Bilim ve Dayanışmanın Zaferi: Yerli SMA İlacı Yolda

İklim Değişikliği, Dünyada Bugüne Kadar Yapılmış En Büyük Dolandırıcılıktır.

İklim Krizi - İhanet ve Miras Arasındaki İnce Çizgi

Her Çocuk Bir Fidan: İlk Ders Yeşil Vatan ile Geleceğe Nefes

Türk Tarım Sektörünün Kurtuluş Reçetesi: Leonardit

Bir Bidon Suya Kaç İnsanlık Sığar?