Yarın, 17 Aralık.
Takvimlerde sıradan bir kış günü gibi görünebilir, ancak dünyanın dört bir yanında binlerce insan ve aile için bir umut, bir minnet, bazen de sabırla bekleyişin sembolü.

Çoğu ülkede bu konuyla ilgili yasal düzenlemeler olmasına rağmen, çoğu kez çok iyi donanımlı merkezlerde organ nakilleri yapılmakla birlikte, merdiven altı kaçak oluşturulmuş merkezlerde, iptidai yerlerde ve para karşılığı veya organ kaçakçılığı sonucunda yapılan organ nakillerini biliyoruz ve tanıdığımız kişilerin de bu şekilde organ nakli olduğunu yakından biliyoruz.

Tıbbın En Büyük Mucizelerinden Biri

Dünya Organ Nakli Günü, tıbbın en büyük mucizelerinden birini, bir canın başka bir canda yeniden soluk buluşunu anlattığımız gün. Yalnızca bir tıbbi prosedürden çok daha ötesi bu. Ölen birinin ardında bıraktığı en büyük miras ve bir başkasına verdiği en büyük hayat armağanı.

Canlıdan canlıya organ nakli; organını veren kişinin organı alan kişiye canı pahasına olsun canından verdiği bir parçadır. Ama beyin ölümü sonrası alınan organlar ise başka bir boyutu oluşturmaktadır.

Bilimin Sınırlarını Zorlayan Bir Başarı Öyküsü

Organ nakli, tıbbın sınırlarını zorlayan, birçok disiplini bir araya getiren muazzam bir bilimsel başarı öyküsüdür. İlk organ nakli olarak, başarılı böbrek nakli 1954 yılında gerçekleştiğinde, tıp dünyası yeni bir çağa adım attı. Türkiye’de ise ilk başarılı böbrek nakli Prof. Dr. Mehmet Haberal ve ekibi tarafından canlı vericiden başarıyla gerçekleştirilmişti.

O günden bugüne, karaciğer, kalp, akciğer, pankreas ve ince bağırsak gibi hayati organların yanı sıra, kalp kapağı, kornea, penis, rahim ve deri gibi dokular da nakledilebiliyor artık. Bilim, bağışıklık sistemini 'ikna etmeyi' öğrendi, doku uyumunu geliştirdi ve ameliyat sonrası bakım protokollerini mükemmelleştirdi.

Bugün ve Gelecek

Günümüzde, her organın nakli mümkün hale geldi, ama beyin gibi bazı organların nakilleri deneysel olarak yapılmakla birlikte, gelecekte ne olacağını tam bilemiyoruz, ama tahmin edebiliyoruz. Bugün için düşündüğümüzde, laboratuvar ortamında bazı teknolojiler sayesinde bazı organların nakillerine gerek kalmadan ortaya konulan cihazlar da bozulmuş organ işlevini yerine getirmekle birlikte günümüzde canlı vericiden veya kadavradan yapılan nakiller, milyonlarca hasta için son evre organ yetmezliklerinde tek kalıcı çözüm.

Rakamlar Ne Söylüyor

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, dünya genelinde her yıl yaklaşık 150 bin organ nakli gerçekleşiyor. Ancak bu rakam, ihtiyaç duyanların sayısının yanında oldukça yetersiz. Türkiye, organ nakli konusunda özellikle canlı vericili nakillerde dünyada sayılı merkezler arasında yer alıyor. Ülkemizdeki nakil başarı oranları, gelişmiş ülkeler seviyesinde ve bu alanda gerçekleştirilen bilimsel yayın sayısı her geçen gün artıyor.

İnsanlığın En Saf Dayanışması

Ancak organ naklinin özü, rakamlardan ve bilimsel başarılardan çok daha derinde yatıyor. O, insanlığın en saf haline, tamamen özveriye dayanan bir dayanışma örneğine işaret ediyor.

Canlı verici olmak, sevdiğiniz bir insan için kendi sağlığınızı risk etmeyi göze almak demek. Kadavra bağışı ise, bir insanın hayatının sona erdiği anda, başka bir yaşamın başlamasına izin vermek demek. Bu karar, en karanlık anlarda alınan, en aydınlık seçimlerden biri.

Bekleyenler İçin Zaman

Nakil bekleyen bir hasta için ise her sabah yeni bir umutla uyanmak, her telefon çaldığında kalbinin hızla atması demek. O telefonun, "organınız bulundu" müjdesini getireceği günü beklemek.

Uzun Listeler, Yanlış İnançlar

Ne yazık ki, bekleme listeleri oldukça uzun. Türkiye Organ Nakli Vakfı verilerine göre, ülkemizde on binlerce insan organ bekliyor. Bu bekleyiş, yalnızca fiziksel değil, derin bir duygusal yük de taşıyor.

En büyük engellerden biri ise toplumsal farkındalık ve yanlış inançlardır. "Organım çalınır mı?", "Tedavim eksik yapılır mı?" gibi endişeler, pek çok potansiyel bağış kararının önüne geçebiliyor. Oysa ki organ bağışı, 2238 sayılı yasa ile düzenlenmiş, tamamen güvenli ve etik kurallara bağlı bir süreç oluşturulmuştur. 18 yaşını doldurmuş, akli dengesi yerinde her birey, basit bir başvuruyla organ bağışçısı olabiliyor ve bu karar aile onayı ile hayata geçiyor.

Sessiz Kahramanların Günü

Yarın çeşitli etkinliklerle kutlanacak olan Dünya Organ Nakli Günü’nde, hepimize düşen görev, bu sessiz kahramanlığın sesi olmak. Hayattayken verdiğimiz bir kararla, ölümümüzden sonra bile başkalarına hayat verebileceğimizi hatırlamak. Yakınlarımızla bu konuyu konuşmak, kararlarımızı paylaşmak, toplumda farkındalığı artırmak.

Bir Bağış, Bir Hayat

Her bir bağış, sadece bir istatistik değil; bir annenin, babanın, gencin veya çocuğun yeniden hayata tutunması demek. Bağışlanacak bir böbrek, birinin diyaliz makinesine bağlı yaşamaktan kurtulup özgürce yaşaması; bir karaciğer, bir çocuğun büyüyüp okula gidebilmesi; bir kornea, birinin yeniden ışığı görmesi demek, bir akciğer ömrü tükenmekte olana nefes vermesine yol açacak ulvi bir harekettir.

Her Gün Aynı Ruh

Bu mucizeye tanıklık eden hekimler, hemşireler, sağlık profesyonelleri, yardımcı personeller, koordinatörler ve bağışçı aileler, aslında her gün bu özel günün ruhunu yaşatıyor. Onlar bize gösteriyor ki, en büyük miras, parayla pulla ölçülemeyecek olan, bir insana verilen ikinci şanstır.

Hayat, en güzel haliyle, birinden diğerine nakledildiğinde anlam kazanıyor. Tabi ki, bunlara ilaveten, organ nakline felsefi, insani, çevresel, hukuksal, bilimsel gereklilikleri başta olmak üzere üç yüz altmış derece ile bakarak hem objektif hem de subjektif konuları Dünya Organ Nakli Günü’nde tekrar ve tekrar tartışmak ve daha ileri ve somut adımlar atmak mecburiyetindeyiz.

Unutmayalım

Unutmayalım: Organ bağışı, yaşamın en yüce paylaşımıdır. Bugün, bu paylaşımın farkına varma ve harekete geçme günü olsun. Ancak her gün ve daima bu çalışmaları yapmak İnsanlık adına atılacak en büyük hadiselerin başında yer almaktadır. Şunu da bilmek gerekiyor ki bilim ve bilim insanları boş durmuyor, özellikle canlı organ bağışçılarından organ naklinin yerini alacak yeni model cihaz arayışı için her daim çalışmakta, zaman zaman sosyal medya ve internette buna benzer haberler görmekle birlikte bunların henüz başlangıç aşamasında ve laboratuvar düzeyinde olduğunu görüyoruz. Ama, çok yakın bir gelecekte, önümüzdeki dönemlerde bu mucizeleri de görmek bizlere nasip olacaktır.

Gelecek Yazımda Buluşmak Üzere…
Sevgi ve Saygılarımla…